Tips...tips...tips...

Söker Du mera e-texter av Homeros på svenska?

Besök nedanstående webbsidan och sök i dess katalog http://runeberg.org

Där finns det både Iliaden och Odysséen i följande upplagor:

HOMEROS' ΙLIAD i översättning af Erland Lagerlöf utgiven med understöd af svenska staten. C.W.K.Cleeru, Lund: 1912  

HOMEROS ODYSSÉE i  översättning af Erland Lagerlöf C.W.K.Cleerup,andra upplagan, Lund: 1920

E-Homeros på nygrekiska?

Sök i www.mikrosapoplous.gr

Θέλετε ολόκληρη την Ιλιάδα και την Οδύσσεια σε ηλεκτρονική μορφή στα Σουηδικά;

Βρίσκονται στην ιστοσελίδα: http://runeberg.org

Τα ομηρικά έργα σε ηλεκτρονική μορφή και στη νεοελληνική γλώσσα, υπάρχουν, μεταξύ άλλων, στην ιστοσελίδα:  http://www.mikrosapoplous.gr

 

 

Οδύσσεια homeros homer πολυφιμοσ Odysséen

  1. Φανταστική προτομή του Ομήρου, ρωμαϊκό αντίγραφο (200 μ.Χ ) του αυθεντικού ελληνικού (2ος αιώνας π.Χ.). / Byst föreställande Homeros.
  2. Ο Όμηρος με τον οδηγό του / Homeros och hans ledsagare av William Bougouereau (1874).
  3. Ο Οδυσσέας με τους συντρόφους του τυφλώνουν τον Πολύφημο. / Odysseus och hans män förblindar Polyfemos
Odysséen, Nionde sången (Övers. från grekiska: Erland Lagerlöf: Gleerups, Lund)

NIONDE SÅNGEN. Kikonerna. Lotofagerna. Cyklopen.


Honom svarade då den mångförslagne Ulysses:

"Konung Alkinoos, lysande drott över alla Faiaker!

Detta jag kallar i sanning en fröjd att en sångare höra.

sådan som denne, vars stämma är lik de odödliga gudars.

Jag tror då ingenting skönare finns att sig tänka och önska,

än då allt folket sig ägnar en dag åt den festliga glädjen

och uti långa rader till bords de i salarna sitta,

lyssnande t justa till sångarens ord, medan borden stå fyllda

rikligt med bröd och med kött, och det glödande vinet ur bålen

härolden öser och bringar omkring och i bägarna häller. <10>

Detta det skönaste är utav allt, som jag mäktar mig tänka.

Dock av ditt hjärta du drevs till att efterfråga de tunga

sorger jag haft, för att endast dess mer jag må våndas och sörja.

Vad skall jag först likväl, eller vad skall jag sist dig berätta,

då så otaliga sorger mig sänt de evärdliga gudar?

Nu vill jag först eder säga mitt namn, att I måtten det veta,

och att i kommande dagar jag själv, ifall döden jag undflyr,

måtte er gästvän vara, om ock jag är boende fjärran.

Jag är Ulysses, Laertes' son, ibland människor vida

frejdad för allsköns list, och mitt rykte gått ända till himlen. <20>

Ithaka heter mitt land, fjärrsynliga ön, där det höga

Neriton lyfter sin väldiga ås med de susande skogar.

Öar så många där ligga omkring och helt nära varandra:

Same, Dulichions ö och den skogbevuxna Zakynthos.

Stigande sakta ur sjön, är hon västligast själv av dem alla,

medan mot morgonens ljus och mot söder de övriga ligga.

Stenig hon är, men en god fostrarinna av män. Ja i sanning,

ingen syn iag ljuvare vet än fädernejorden.

Väl höll därborta mig kvar den sköna gudinnan Kalypso

inne i grottornas valv och ville mig hava till make; <30>

sammalunda mig höll på Aiaie den listiga Circe

kvar i palatset hos sig och ville mig hava till make;

aldrig de lyckades dock att beveka mitt hjärta i bröstet,

därför att ljuvare ingenting finns än ens land och föräldrar,

icke en gång om på främmande jord i den rikaste boning

leva man fick, men var fjärran likväl ifrån älskade fränder.

Dock, välan, jag förtälja er vill om den sorgliga hemfärd,

Zeus Kronion mig gav, då jag vände tillbaka från Troja.

Vinden mig förde från Ilion hän till Kikonernas sjöstad,

Ismaros, denna jag härjade strax och försvararna nedhögg. <40>

Sedan i staden vi kvinnor och gods då i myckenhet rövat,

skiftades allt, så att ingen av oss måtte sakna sin andel.

Nu jag förmanade visst mina män, att på ilande fötter

flykta vi skulle vår väg, men de lydde mig ej i sin dårskap.

Vin blev där druckit i mängd, och av getter och får, som vi tagit,

slaktades många på strand jämte oxar med släpande fötter.

Men under tiden Kikonerna brått hade andra Kikoner

kallat ur grannskapet till, som båd' flera och tapprare voro;

längre de bodde från sjön och förstodo att kämpa från vagnar,

men när så gjordes behov, de till fots emot fienden stredo. <50>

Myllrande fram nu så tätt som löven och blomstren om våren,

kommo de tidigt i gryningens stund; då trädde oss nära

olycksödet från Zeus, och vi skulle då lida förfärligt.

Alla nu ställde sig upp, och vid skeppen vi drabbade samman,

gående löst på varann med de kopparspetsade spjuten.

Medan det morgon var och den heliga dagen i tillväxt,

höllo vi stånd och dem slogo tillbaks, fastän fleie de voto,

men när det led mot den tid, då man oxarna löser ur oket,

bragte Kikonernas makt achaiernas söner att vika.

Sex benskenade män ifrån varje av skeppen där föllo, <60>

medan vi andra från död och fördärv oss frälste med flykten.


Därifrån vidare seglade vi med bedrövade hjärtan,

glada att leva likväl, fastän kära kamrater vi mistat.

Dock mina dubbelstävade skepp ej gingo ur stället,

förrn vi med trefalt rop hade kallat envar av de arma,

vilka på slätten där nyss för Kikonernas spjut hade stupat.

Nu molnskockarn Zeus framskickade nordan mot skeppen

med en förfärlig orkan och höljde i svartnade skyar

allt, både jord och hav, och från himmelen sänkte sig natten.

Skeppen då drevos åstad som framstupa, och segeln, de buro, <70>

sletos av vinden itu, ja i stycken tre eller fyra;

därför vi lade i skeppen dem ned för att icke förlisa,

sättande sedan oss ivrigt att ro, tills vi kommo till fastland.

Rastande lågo vi där, uppgivna av trötthet och leda,

tvenne nätter å rad och tvenne dagar igenom.

Men när den tredje dagen blev tänd av den lockiga Eos,

reste vi masterna upp, och när skinande seglen vi hissat,

sutto vi lugna på toft, medan vinden oss förde och styrman.

Sålunda var jag på väg till att lyckligen lända till hemmet,

men när jag seglade runt om Maleia, då blev jag ur kosan <80>

driven av nordan och strömmen och sjön långt bort från Kythere.


Nio dagar å rad jag nu drev för den rasande stormen

hän över djupet, där fiskarna gå, men på tionde kom jag

till Lotofagernas land, som ha blomstermat till sin föda.

Där uppå kusten vi stego i land och oss hämtade vatten,

och invid skeppen på stund mina männer sig lagade middag.

Men då vi hade med mat och med dryck oss alla förplägat,

sände jag några åstad, för att efterforska de skulle

vad för människor där utav markens gröda sig närde;

tvenne jag valde därtill, och jag skickade med dem en härold. <90>

Dessa nu skyndade bort, och de träffade snart Lotofager,

och Lotofagerna tänkte ej alls göra de våra

någonting ont, utan gåvo fastmer dem att smaka på lotos,

Vem då av männen som åt av den honungsljuvliga lotos,

gitte ej vända tillbaka med bud eller tänka på hemmet,

utan där ville de kvar hos Lotofagerna stanna,

plockande lotos frukterna jämt, och förgäto sin hemfärd.

Men jag dem förde med våld ner till skeppen igen, fast de gräto,

släpande strax dem ombord och där under tofterna band dem.

Därpå befallde jag strax mina övriga kära kamrater <100>

att utan tövan bestiga igen snabbgående skeppen,

så att ej någon på lotos fick smak och förglömde sin hemfärd.

Männen då gingo ombord och på roddarebänkarna genast

satte sig neder i rad, och för årorna skummade vattnet.


Därifrån vidare seglade vi med bedrövade hjärtan,

och till cyklopernas land vi nu kommo. Ett trotsigt och laglöst

släkte det är; i bekymmerslös lit till de saliga gudar

sätta de varken en planta med hand eller idas att plöja,

utan där växer på markerna allt utan såning och plöjning,

vete och korn och ett ypperligt vin med frodiga ränker, <110>

vattnade ymnigt av Zeus, och med stora och fylliga druvor.

Icke de rådslå heller på ting eller äga de lagar,

utan på åsarna högt bland bergen de hava sitt hemvist

inne i grottornas valv, och envar som domare råder

själv över maka och barn och frågar ej efter de andra.


Utanför bukten där ligger en ö, blott liten i omkrets,

icke just nära cyklopernas land och ej heller så fjärran;

skogbevuxen den är, och vildmarksgetter i massa

leva på den, ty ett människorjät bortskrämmer dem aldrig;

jägare ströva där aldrig omkring, som i skogarna utstå <120>

allahanda besvär, där de klättra på klippornas branter.

Varken det odlingar finns på dess mark eller betande hjordar,

oplöjd är den och aldrig besådd, och året igenom

ligger den människotom och föder blott bräkande getter.

Ty hos cykloperna finnes det ej rödbogade fartyg,

ej skeppsbyggare finner man där, som åt dem kunna timra

goda och toftade skepp till att ärenden många besörja,

farande kring dit människor bo, såsom eljest ju ofta

människor segla på havet med skepp och besöka varandra.

Då hade ön varit vackert bebyggd och av människor odlad, <130>

ty den är långt ifrån karg, och den bure i tid, vad den skulle.

Ängarna breda på stranden sig ut vid det skummiga havet,

saftiga, mjuka av gräs, där rankorna gott skulle trivas;

jämn är dess mark för en plog, och hög skulle säden där bölja,

färdig att meja i tid, ty bördig är grunden inunder.

Där finns den tryggaste hamn, där kablar ej äro av nöden

ankare icke behövs eller akterlinor till fäste,

utan man landar där blott och dröjer i trygghet, tills lusten

kännes att segla igen, då vinden gynnande blåser.

Innerst i hamnens bukt är en källa med klaraste vatten, <140>

springande fram ur en grottas valv i en rundel av popplar.

Dit vi nu seglade in, och en gud ledsagade färden

genom en natt så svart, att vi ej kunde skönja det minsta;

mörkret kring skeppen låg ruvande tjockt, och månen ej heller

lyste på himmelen fram, utan gömde sig undan i skyar.

Ingen ibland oss fick sikte på ön, då vi seglande kommo,

heller ej vågorna såg, som mot stranden rullade långa,

innan vi skrapade redan mot land med de toftade skeppen.

Men sedan skeppen stött på, vi bergade samtliga segel,

stego ock själva därefter i land vid det skvalpande havet; <150>

där vi oss lade till ro och förbidade heliga Eos.

Men när i gryningen sken den rosen fingrade Eos,

gingo på ön vi omkring och den sågb med största förundran.

Men av de heliga nymfer, de döttrar av Zeus med egiden,

jagades getter från klipporna ner, att vi måtte få äta.

Genast från skeppen vi hämtade dit våra krokiga bågar

och våra jägarespjut, och i trenne skaror fördelta

gjorde vi jakt, och en gud oss beskärde ett hugnande byte.

Talet på skepp, som mig följde, var tolv, och vid delningen kommo

nio getter på vart, och mig ensam skänkte man tio. <160>

Sålunda dagen igenom vi där, tills solen gick neder,

sutto och njöto i ymnighet kött och det ljuvliga vinet;

ty uppå skeppen oss ännu ej tröt rödglimmande vinet,

utan vi hade där nog, ty på dubbelörade krukor

öste vi till oss en mängd, då Kikonernas fäste vi togo.

Men från cyklopernas land kunde röken vi se, och vi hörde

både dem själva och getter och får; så nära de voro.

Dock, när solen gick ner och afton skymningen inbröt,

gingo på stranden vi alla till ro vid det skvalpande havet.

Men när i gryningen sken den rosenfingrade Eos, <170>

bjöd jag kamraterna samlas, och så till dem alla jag talte:

"Stannen I övriga alla här kvar, mina kära kamrater,

medan jag själv ger mig av med mitt eget skepp och dess manskap

över till landet och spejar dem ut, vad de äro för mänskor,

antingen vildar och illgärningsmän utan rätt eller lagar

eller ett gästfritt folk med ett sinne, som gudarna fruktar."


Så jag sade och skeppet besteg och befallde mitt manskap

också att stiga ombord och akterlinorna lossa.

Männen då gingo ombord och på roddarebänkarna genast

satte sig neder i rad, och för årorna skummade vattnet. <180>

Sedan vi voro då komna dit bort, och lång var ej vägen,

fingo en grotta på stranden vi se ej långt ifrån havet,

hög och beskuggad av lagerträd. Där drevos om kvällen

massor av getter och får under tak, och omkring var en fålla,

hägnad med kämpastenar, som djupt voro satta i jorden,

och långstammiga tallar och ekar med lummiga kronor.

Boning hon var för en jätte, som där, avsöndrad från andra,

vallade ensam sin bräkande hjord och aldrig i samkväm

kom ibland folk, utan gick för sig själv och blott tänkte på illdåd,

rent av vidunderligt stor till sin skapnad och alldeles icke , <190>

strävande människor lik, utan hellre den skogiga bergstopp,

som över fjällarnas värld uti enslig storhet sig lyfter.


Genast befallde jag nu mina övriga kära kamrater,

att de därnere på strand skulle stanna och skeppet bevaka;

därpå jag själv med de käckaste tolv, som jag valde ibland dem,

vandrade uppåt, försedd med en getskinnslägel med mörkrött,

ljuvaste vin, som av Maron jag fått, en son av Euanthes.

Präst hos Apollo han var, som var Ismaros' mäktiga skyddsgud;

vinet han gav mig för det, att jag honom med barn och medmaka <200>

skonade vördnadsfullt, ty han bodde i Foibos Apollos

stora och skuggiga lund. Då gav han mig kostliga skänker;

sju talenter han gav mig i guld av det finaste smid

och av det renaste silver en bål och så äntligen vinet,

vilket han öste åt mig uppå tolv tveörade krukor,

ljuvligt och ouppblandat, en dryck för de saliga gudar,

Ingen kände det till av hans svenner ock tärnor i huset

endast han själv och hans hulda gemål och hans fataburskvinna.

Detta det rödaste, ljuvliga vin han vid drickandet alltid

blandade så, att till ett mått vin tog han tjugo mått vatten; <210>

genast från bålen sig spridde en ljuv och betagande vällukt;

sannerligen, ej roligt det var att då hålla sig borta.

Härav jag fyllde en lägel, en stor, och därjämte jag reskost

tog i en säck, ty jag anade strax i mitt manliga hjärta,

att vi nu gingo till en, som med jättestyrka var rustad,

vild och barbarisk och lagar och rätt ej frågande efter.


Framme vi voro nu snart vid hans grotta, men honom vi inne

träffade ej; han var borta i vall med de betande hjordar;

och med förundran vi sågo oss om därinne i grottan.

Korgarna stodo där fulla av ost, och i kättarna trängdes <220>

lammen och kiden; var kull i sin egen katte var instängd,

tidigast födda för sig, och för sig de yngsta och även

mellangamla för sig. Vart kärl rann över av vassla,

såar och hyttor i mängd, som han hade för. mjölkningen slöjdat.

Ivriga bådo mig nu mina män, att de måtte få genast

draga med ostarna bort och därefter få lammen och kiden

släppa ur kättarna ut, förrn han komme, och driva dem skyndsamt

neder till skeppet och segla så över böljorna salta,

men jag dem villfor ej — fast i sanning det varit långt bättre —,

viljande se honom själv, och i hopp att han gåve en gästskänk. <230>

Dock ej skulle en glädjande syn han för manskapet bliva.

Sedan vi elden tänt upp, vi nu offrade; togo så själva

för oss av osten och åto och se'n under väntan därinne

sutto, till dess han med fänaden kom. På ryggen en väldig

torrvedsbörda han bar för att hava till lyse vid kvällsvard;

denna med buller och brak han slänge ifrån sig i grottan,

så att av skrämsel till innersta vrån av hans håla vi flydde.

Nu drev i rymliga grottan han in av sin frodiga fänad,

dem, som han mjölkade jämt, men hannarna alla därute

fingo på hägnade gården stå kvar, både bockar och gumsar.

Därpå en dörrhäll lyfte han upp och för öppningen ställde; <240>

stor och väldig den var, så att vagnar tvenne och tjugo,

fyrahjuliga, starka, den ej skulle mäkta att forsla;

sådan en berghäll lyfte han upp och för öppningen ställde;

satte sig sedan att mjölka båd' får och de bräkande getter,

allt efter ordning och skick, och släppte de små till att dia.

Därpå lät hälften han löpna till ost av mjölken den vita,

samlade hop den och lade den ner uti flätade korgar,

men han lät hälften i hyttorna stå för att hava att taga,

när han behövde en drick, och jämväl för att hava till kvällsvard.

Men när han hade med iver och fart sina sysslor förrättat, < 250>

tände han sedan upp eld och fick se oss och frågade genast:

"Vilka väl ären I, män, och vadan på böljorna komna?

Driven I handelsfart eller seglen I endast på måfå

kring som en vikingaskara på hav? Ty sådana ströva,

sättande livet på spel, för att plundra på främmande kuster."

Så han talte, men vi våra hjärtan förlamade kände,

skrämda såväl av hans bullrande röst som av jättegestalten.

Strax jag mig sansade dock och svarade honom och sade:

"Hit ifrån Troja vi länt, stormdrivna achaier vi äro,

som uppå villande hav kringvräkta av växlande vindar, <260>

strävande hem till vårt land, men på andra vägar och banor

råkade komma, ty så har det Zeus väl behagat att styra.

Vet, att i hären vi stått under Atreus' son Agamemnon,

han vars rykte är nu det största, som finns under himlen,

då en så mäktig stad han förstört och fördärvat så många

fiendefolk. Men vi arma nu hit äro komna och ödmjukt

famna ditt knä, om du ville som vän oss förpläga och även

giva en gästvänskänk, som sig bör och är brukligt att giva.

Bäste, för gudarna visa försyn, ty vi bedjande komma

Zeus är ju hämnare själv åt främlingar alla och arma, <270>

gästvänguden, som själv ledsagar det heliga armod."


Så jag sade, men strax mig den obarmhärtige svarte:

"Främling, en dåre du är, eller fjärran ifrån är du kommen,

efter du bjuder mig hava försyn eller fruktan för gudar.

Nej, vi cykloper, vi frågade ej alls efter Zeus med egiden

eller vad gudar du vill, ty vi själva långt starkare äro.

Aldrig av fruktan för vredgade Zeus lär jag komma att skona

varken ditt folk eller dig, med mindre det så mig behagar.

Säg mig nu först, var du styrde i land med ditt timrade fartyg,

antingen ytterst på ön eller nära intill, att jag vet det." <280>


Så han frågade lömskt, men för slug jag var till att narra;

alltså med listiga ord jag svarade honom och sade:

"Guden Poseidon har splittrat mitt skepp, jordskakaren starke,

sedan han kastat det in mot er strand vid den yttersta udden

och emot klipporna vräkt, ty av vinden det drevs ifrån djupet;

endast jag själv och de männen, du ser, blevo frälsta från döden."

Sade; men icke ett ord mig den obarmhärtige svarte,

utan han rusade upp och en våldsam hand på mitt manskap

lade, och gripande två på en gång, han slog dem i marken

likasom valpar, och hjärnan rann ut och fuktade jorden. <290>

Lem för lem han i stycken dem skar och åt upp dem till kvällsvard,

och som ett glupande lejon han slök och förtärde var smula,

innanmäte och kött och själva de märgiga benen.

Gråtande lyfte vi andra till Zeus våra bedjande händer

vid den förfärliga syn, och ej levande råd vi oss visste.

Men när cyklopen sin väldiga buk hade fyllt med att äta

människoköttet och dricka därtill oblandade mjölken,

sträckte han ut sig i grottan och sov bland sin frodiga fänad.

Först på det rådet jag grundade nu i mitt manliga hjärta

honom att nalkas och dragande ut mitt svärd ifrån länden, <300>

stöta det in i hans bröst, där levern sitter i livet,

kännande för mig med hand; men en annan tanke mig avhöll.

Även vi själva därinne ju snart skulle då ha gått under,

ty vi ej skulle förmått att med händerna välta från grottans

öppning den väldiga hällen ifrån, som av resen var ditsatt.

Alltså med suckan och kval vi förbidade den heliga Eos.

Men när i gryningen sken den rosenfingrade Eos,

tände han genast upp eld och mjölkade ståtliga hjorden,

allt efter ordning och skick, och släppte de små till att dia.

Men när han hade med iver och fart sina sysslor förrättat, <310>

tvenne kamrater han grep då igen och åt upp dem till frukost;

och när han ätit, ur hålan han drev sina frodiga hjordar.

Ledigt han lyftade hällen ifrån och ställde den sedan

åter för öppningen upp som man sätter ett lock på ett koger.

Nu under ideligt visslande drev uppför berget sin fänad

vilde cyklopen, men jag, som var kvar, satt och smidde på planer,

huru jag skulle få hämnd och Athene förunna mig heder.

Äntligen syntes mig detta beslut som det bästa, jag visste:

invid en katte där låg cyklopens ofantliga knölpåk,

alldeles färsk, av oliv, den han huggit sig nyss för att nyttja, <320>

när den blev torr, men för oss, då vi sågo den, tycktes den vara

stor som en mast på ett dugande skepp med tio par åror,

rymligt och timrat för frakt och som plöjer det väldiga djupet ;

sådan sig tedde dess längd, och sådan sig tedde dess tjocklek.

Nu gick jag fram och högg av väl en famn, kan jag tycka, av denna

och åt kamraterna gav den och bad, att de skulle den släta.

Dessa nu gjorde den glatt, och jag själv stod och spetsade till den

framme i ändan och svedde den raskt i den blossande elden,

gömde så undan den väl och den överhöljde med gödsel,

som uti myckenhet låg överallt uppå marken i grottan; <330>

Därpå de andra jag bjöd, att de skulle med lottning bestämma,

vilka som dristigt med mig skulle lyfta den väldiga pålen

och i hans öga den borra, så snart som han fallit i sömnen.

Lotten då föll uppå dem, som jag själv skulle önskat att välja,

fyra behjärtade män, och jag själv slöt mig till som den femte.


Hänemot kvällen han drivande kom med sin frodiga fänad

och i den rymliga grottan drev in skönulliga djuren,

alla ihop, och lät ingen bli kvar på den hägnade gården,

antingen anande ont eller manad därtill av en gudom.

Därpå han lyfte den väldiga häll och för öppningen ställde, <340>

satte sig sedan att mjölka båd' får och de bräkande getter,

allt efter ordning och skick, och släppte de små till att dia.

Men när han hade med iver och fart sina sysslor förrättat,

tvenne kamrater han grep då igen och åt upp dem till kvällsvard.

Nu det gällde; då trädde jag fram till cyklopen och talte,

medan en skål jag i händerna höll av det mustiga vinet:

"Vänta, cyklop, drick nu vin uppå människoköttet, du ätit,

att du må känna, vad dryck som gömdes ombord på vårt fartyg.

Detta som offer åt dig tog jag med, ifall du barmhärtigt

ville förhjälpa mig hem, men du rasar ju bara odrägligt. <350>

Faslige, tror du en människa har mer ibland alla på jorden

kommer till dig på besök, då du icke kan skickligt bete dig?"

Så jag talte; han tog det och drack och fröjdades väldigt,

då av den ljuvliga drycken han njöt, och mig tiggde om mera:

"Bjud som en vän på en tår om igen, och säg mig på stunden

också ditt namn, och en skänk skall du få, som skall göra dig glädje.

Alstrande jorden bär ock åt cykloperna frodiga rankor,

vattnande ymnigt av Zeus, och med stora och fylliga druvor;

ack, men det här var en dryck av ambrosia runnen och nektar."

Så han mig bad, och på nytt slog jag i av det glödande vinet. 360

Trenne gånger han fick och trenne han drack i sin dumhet.

Men när så vinet till sist omtöcknade sinnet på resen,

talte med inställsammaste ord jag till honom och sade:

"Efter mitt frejdade namn du mig frågar, cyklop, och du gärna

skall det få veta, men giv. som du lovade, också en gästskänk.

Ingen, så lyder mitt namn, och Ingen jag kallades alltid

både av far och av mor och av samtliga vänner därhemma."

Så jag sade, och strax mig den obarmhärtige svarte:

"Ingen den siste skall bli, som jag äter, när jag väl har ätit

alla hans vänner förut, och detta skall vara din gästskänk." <370>


Sagt, och tillbaka på ryggen han föll och låg där med tjocka

halsen åt sidan vänd, och den allbetvingande sömnen

fjättrade honom, men ut ur hans strupe det rann i en störtflod

vin och bitar av människokött, där han kräktes i fyllan.

Genast jag pålen nu tog och den djupt under glöderna nedstack,

tills den blev het, och därunder jag mod intalade männen,

att när till stycket det kom, ej någon av skräck måtte svikta.

Men när olivens stam var nära att tändas i låga,

fast den var saftig och grön, och den glödde och gnistrade rysligt,

bar jag från elden mot resen den fram, och kamraterna runtom <380>

ställde sig upp, och med djärvaste mod oss fyllde en gudom.

Männen ohven nu lyftade upp, och dess vässade ände

Stötte i ögat in, och jag hängde mig ovan och tyngde,

vridande kring, som en man skeppsbjälkarna borrar med drillborr,

under det nedtill hjälparna stå och från sidorna bägge

snurra med remmen den kring, och den oavlåtligen drillas:

sålunda höllo vi där i hans öga den glödande pålen,

medan vi vredo den kring i den varma och strömmande bloden.

Både hans ögonhår och hans bryn bortsveddes av hettan,

medan hans öga förbrann, så att rötterna fräste för elden. <390>

Såsom när smeden den yxa han smitt eller väldiga bila

doppar i vattnets kyliga bad, så det visslan och fräser,

härdande smidet, ty slikt ger åt järnet dess yppersta styrkan

likaså fräste nu starkt kring olivepålen hans öga.

Hemskt och förfärligt han skrek, så det skållade runtom i berget ;

själva vi flydde förfärade bort, och genast ur ögat

ryckte han pålen då ut, som var sölad av ymniga blodet,

och honom slängde ifrån sig på stund med rasande händer.

Därpå han vrålande skrek på cykloperna, vilka där spridda

bodde i grottorna runtomkring på de blåsiga höjder. <400>

Skyndande kommo de var från sitt håll, då de hörde hansnödrop,

flockades utanför grottan och frågte, vad honom väl feltes:

"Vad går det på dig för nöd, Polyfemos, att du så skall ropa

mitt i ambrosiska nattens frid och oss väcka ur sömnen?

Månne en dödlig försöker med våld att dig röva din fänad?

Eller vill någon väl mörda dig själv med list eller våldsmakt ?"

Inifrån grottan dem svarade då Polyfemos den starke:

"Ingen vill mörda mig, vänner med list och Ingen med våldsmakt."

Strax med bevingade ord de svarade honom och sade:

"Eftersom ingen dig gör något ont, där du sitter allena, <410>

så är du sjuk, och en sjukdom från Zeus är omöjlig att undfly.

Bed till din fader om hjälp, den mäktige guden Poseidon!"

Så de sade och gingo sin väg. Då log jag i hjärtat,

att med mitt namn och min dråpliga list jag dem lyckats att narra.

Men cyklopen, som stönade djupt och pinades svåra,

trevade för sig med hand och lyftade hällen från dörren;

därpå i dörren han satte sig själv och höll armarna bredda,

ämnande fånga en var, som med fänaden ut ville smyga,

ty så tokig han hoppades visst i sitt sinne mig vara.

Själv jag begrudade nu, vad rådligast vore att göra <420>

för att, om möjligt, från döden mig själv och kamraterna frälsa;

allsköns listiga planer och svek i mitt sinne jag välvde,

då det ju gällde vårt liv och fördärvet oss trädde så nära.

Äntligen syntes mig detta beslut som det bästa jag visste:

baggar där funnos bland fåren i mängd, tjockulliga, feta,

stora och vackra, med ull av violblå skiftning i färgen;

dessa jag band nu tillsammans helt tyst med de flätade vidjor,

vilka han hade till bädd, åbäklige, onde cyklopen.

Tre och tre jag dem band, och en man av den mellersta uppbars,

medan på vardera sidan de två beskärmade mannen. <430>

Sålunda bars nu var man av vädurar trenne, och äntligt

valde jag ut åt mig själv den långt yppersta baggen av alla;

honom om ryggen jag tog och inunder den ulliga buken

välte mig hängande ner, och med händerna djupt i den rika

ullen jag grabbade tag och höll fast mig och väntade tåligt.

Så under suckan och kval vi förbidade heliga Eos.


Men när i gryningen sken den rosenfingrade Eos,

rusade hannarna alla åstad utur grottan till betet,

men omjölkade honornas flock kring kättarna bräkte,'

spända i juvren av mjölk; men ägaren, gruvligen plågad, <440>

kände med trevande hand på ryggen allenast av djuren,

medan de gingo förbi, och han varsnade icke, den fånen,

att under fårens ulliga bröst mina män voro bundna.

Sist av hjorden kom klivande fram emot dörren en vädur,

tyng av sin ull och tillika av mig, som för listen var mästarn.

Honom på ryggen då strök Polyfemos den starke och talte:

"Kära min bagge, vi går du i dag som den siste ur grottan?

Ej är det eljest din vana minsann att bland fåren bli efter,

utan den förste av alla du är på det blommande betet,

stolt i din gång, och den förste du är till den rinnande bäcken, <450>

ja, och den förste du är, som längtar om kvällen till fållan;

nu däremot den siste du är. Kanhända din herres

öga du saknar, som bländades lömskt av den uslingen Ingen

och hans eländiga folk, när de hade med vin mig bedövat.

Dock tör jag mena, att ännu har ej han fördärveisen undflytt.

Ack, att du kände som jag och du hade en talande tunga,

så att du kunde mig säga, var nu han sig gömt för min vrede!

Krossa jag skulle den uslingen strax, så att hjärnan på marken

stänkte i grottan omkring, och mitt hjärta då finge en lisa

efter de gruvliga kval, den eländige Ingen mig vållat." <460>

Sägande så lät han baggen gå ut ur grottan ifrån sig.

Sedan vi voro nu komna en bit ifrån kulan och gården,

löste jag först ifrån gumsen mig själv och därefter de andra.

Hastigt vi drevo nu bort smalbenta och frodiga hjorden,

medan vi ständigt oss sågo omkring, tills vi kommo till skeppet.

Där med en innerlig fröjd kamraterna sågo oss komma,

vi som från döden oss frälst, och sig jämrade över de andra;

men jag det tillät ej, utan vinkade åt dem att gråten

hämma och taga i stället ombord den präktiga fänad,

vad som fick rum, för att segla så bort över böljorna salta. <470>

Männen då stego ombord och på roddarebänkarna genast

satte sig neder i rad, och för årorna skummade vattnet.

Men när jag hunnit från stranden så långt, som en ropandehöres,

då med begabbande ord jag ropade högt till cyklopen:

"Kan du nu märka, cyklop, att ej svag var den mannen,vars vänner

du, obändige sälle, åt upp i din kula i berget?

Återfalla ju måste på dig dina onda bedrifter,

niding, som skydde ej för att när gäster besökte din boning,

äta dem upp; men Zeus har det hämnat och övriga gudar."

Så jag ropte, och vreden alltmer i hans hjärta då växte; <480>

toppen han bröt av ett tornande berg och den slungade mot oss;

strax framför bogen den föll av det mörkblåstammiga skeppet;

litet det fattades blott, att den träffade ändan av styret.

Högt uppsvallade sjön för den nederplumsande klippan,

skeppet då fördes mot land av den återsvallande vågen,

som över djupet kom in och det tvang emot kusten tillbaka.

Men jag den längsta av stängerna tog uti händerna genast,

stötte med denna ifrån och kamraterna bjöd med en nickning

att nu det mesta de kunde ro på, så att frälsas vi måtte

undan fördärvet, och alla då hårt uppå årorna lågo. <490>

Men sedan dubbelt så långt vi nu snart hade hunnit från stranden,

ville jag ropa till resen igen, fast kamraterna runtom

sökte mig hejda med bedjande ord, så den ene som andre:

"Tig då, förvägne, vad tänker du på, som vill reta den vilde,

som med sitt kast utåt djupet nyss förpassade skeppet

in under stranden igen, där vi väntade alla gå under.

Blott han ett ord eller knyst hade hört av en enda ibland oss,

hade han slungat en klippa igen och krossat vårt fartyg

och våra huvuden med, så gruvligt som han vet att kasta."

Så de sade, men rubbade ej mitt manliga hjärta, <500>

utan till resen jag ropte på nytt i mitt sinnes förbittring:

"Frågar dig någon, cyklop, ibland dödliga mänskor på jorden,

huru det skedde, att ögat på dig blev så ömkligen bländat,

giv då till svar, att Ulysses det var, som dig rövade synen,

stadsförhärjaren, Laertes' son, som på Ithaka härskar."

Så jag talte, men han veklagande ropte och svarte:

"Ve, då besannas på mig, vad för längesedan mig spåddes.

Fordom det levde bland oss här en siare ädel och kraftfull,

Telemos, Eurymos' son, som bland siare hade ej like,

och som till ålderns senaste dar bland cykloperna spådde. < 510>

Denne förkunnade mig, att detta mig allt skulle hända,

att för Ulysses' händer en gång skulle synen jag mista.

Men jag mig väntade jämt, att det hit skulle komma en kämpe,

reslig till växten och skön och rustad med väldiga krafter.

Nu däremot har så liten en man, ja en pyssling, en struntkarl,

stuckit ut ögat på mig, sedan först han med vin mig bedövat.

Dock, Ulysses, kom hit, och jag måtte som gäst dig förpläga

och jordskakande guden förmå till att hjälpa dig hemåt;

ty jag till honom är son, och han säger sig vara min fader.

Själv han skall läka mig ock, om han vill, men icke en annan <520>

varken av saliga gudar det kan eller dödliga människor."

Så han talte, men jag då svarade honom och sade:

"Ack att jag mäktade lika så visst att dig göra förlustig

anda och liv och dig sända ditner till det töckniga Hades,

som ej Poseidon en gång skall dig återställa ditt öga!"

Sålunda ropade jag. Då bad han till drotten Poseidon,

sträckande händerna uppmot den stjärnesmyckade himlen:

"Hör min bön, jord famnande gud, du morke Poseidon!

Är jag i sanning din son och du säger dig vara min fader,

giv då, att aldrig Ulysses igen måtte komma till hemmet, <530>

stadsförhärjaren, Laertes' son, som på Ithaka härskar.

Men är det honom beskärt att få skåda de sina och lända

hem till sin präktiga boning igen och fädernejorden,

låt honom sent och med nöd och med alla kamrater förgjorda

komma till hemmet på främmande skepp och där finna elände."

Bedjande talte han så. och vart hörd av den mörke Poseidon.

Därpå en klippa han lyfte igen, som var ännu långt större,

svängde och slungade den med all sin omätliga styrka.

Neder i havet den föll bakom mörkblåstammiga skeppet

litet det fattades blott, att den träffade ändan av styret. <540>

Högt uppsvallade sjön för den nederplumsande klippan;

skeppet av svallet då fördes åstad över sundet mot holmen.

Men då till honom vi länt, där de övriga toftade skeppen

samtliga lågo och väntade än och kamraterna sorgsna

sutto omkring dem på strand och förbidade ständigt vår ankomst,

halade genast vi fartyget upp på den sandiga stranden,

stego ock själva därefter i land vid det skvalpande havet.

Därpå vi lastade ut cyklopens fänad ur skeppet,

skiftande allt, så att ingen av oss skulle sakna sin andel.

Väduren först likväl åt mig ensam vid fänadens delning <550>

gavs av mitt benskenpansrade folk, och jag honom på stranden

åt molnskockaren Zeus, Kroniden, som alla behärskar,

offrade fromt och förbrände hans lår, men guden försmådde

offret och tänkte allenast därpå, hur han samtliga skeppen

måtte fördärva för mig och de kära kamraterna döda.

Sålunda dagen igenom vi där, tills solen gick neder,

sutto och njöto ymnighet kött och det ljuvliga vinet.

Dock, när solen gick ner och aftonskymningen inbröt,

gingo på stranden vi alla till ro vid det skvalpande havet.

Men när i gryningen sken den rosenfingrade Eos, <560>

ställde en maning jag strax till mitt folk och befallde dem skyndsamt

själva att stiga ombord och akterlinorna lossa.

Männen då gingo ombord och på roddarebänkarna genast

satte sig neder i rad, och för årorna skummade vattnet.

Därifrån vidare seglade vi med bedrövade hjärtan, <565>

glada att leva likväl, fastän kära kamrater vi mistat.

Οδύσσεια, Ραψωδία Ζ΄, Αλικίνοoυ απόλογοι. Κυκλώπεια

Ομήρου Οδύσσεια, Ραψωδία Ι: Αλκίνου απόλογοι. Κυκλώπεια

σε μετάφραση του Αργύρη Εφταλιώτη


Τότε γυρίζει ο τρίξυπνος Δυσσέας και του κρένει·

Αλκίνο, πρώτε βασιλιά, και τω λαών καμάρι,
καλό 'ναι αλήθεια τέτοιονε τραγουδιστή ν' ακούμε,
σαν πού 'ν' ετούτος, που θεού λες κι η φωνή του μοιάζει.

Τι πιο χαριτωμένη εγώ ζωή δεν ξέρω κι άλλη,
παρ' όταν όλος ο λαός τριγύρω αναγαλλιάζη,
και στα παλάτια οι σύδειπνοι αράδα καθισμένοι
ακούνε τον τραγουδιστή, με τα τραπέζια ομπρός τους
γεμάτα κρέας και ψωμί, κι ο κεραστής σαν παίρνη

απ' το κροντήρι το κρασί και χύνη στα ποτήρια. < 10>
Στον κόσμο τ' ομορφότερο λογιάζω αυτό πως είναι.
Όμως τα βαριοστέναχτα δεινά μου να ρωτήξης
σου 'ρθε λαχτάρα, πιο βαριά για να στενάζω ακόμα.
Τί πρώτο να σου δηγηθώ, και τί στερνό, που μύρια

κακά μου δώκανε οι θεοί που κατοικούν τα ουράνια.
Και πρώτα τ' όνομά μου ας πω, κι εσείς να το γνωρίστε,
κι εγώ κατόπι, το σκληρό το χάρο σαν ξεφύγω,
να μείνω πάντα φίλος σας, κι ας κατοικώ μακριά σας.
Είμ' ο Δυσσέας, του Λαέρτη ο γιός, που ξέρουν όλοι οι ανθρώποι

τους δόλους μου, κι η δόξα μου στον ουρανό ανεβαίνει. <20>
Και κατοικώ στο λιόλουστο το Θιάκι, που έχει απάνω
το Νήριτο, τρανό βουνό που σειεί αψηλά τα φύλλα,
κι ολόγυρα πολλά νησιά τό 'να κοντά 'ναι στ' άλλο,
η Σάμη και το Δουλιχιό, κι η Ζάκυνθο η δεντράτη.

Ετούτη χάμου απλώνεται στα πέλαγα της Δύσης,
τ' άλλα νησιά 'ναι ξέχωρα, στ' ανάβλεμμα του ήλιου.
Πέτρες γεμάτο, μα καλό λεβέντες για να βγάζη.
Άλλο απ' τη γης μου πιο γλυκό δεν ξέρω εγώ στον κόσμο.
Με κράτησε κι η Καλυψώ, η θεά η χαριτωμένη,

μες στη σπηλιά της, κι άντρας της να γίνω λαχταρούσε· < 30>
με κράταε στα παλάτια της η Κίρκη, η θεά της Αίας,
η δολοπλέχτρα, κι άντρας της να γίνω λαχταρούσε·
όμως ποτές δε γύρισαν αυτές το νου μου εμένα.
Από πατρίδα και γονιούς γλυκότερο δεν έχει

τίποτ' ο άνθρωπος, κι ας ζη σε πλουτισμένο σπίτι
γης ξενικιάς κι απόμερης, μακριά από τους γονιούς του.
Μα τώρα το πολύπαθο ταξίδι ας ιστορήσω,
που ο μέγας Δίας μου όρισε σα μίσευα απ' την Τροία.

Από το Ίλιο ο άνεμος στους Κίκονες με πήρε,

στην Ίσμαρο· εκεί χάλασα και πολιτεία κι ανθρώπους· <40>
κι όσες γυναίκες πήραμε και πλούτια από τη χώρα,
σωστά τα μοιραστήκαμε, το δίκιο νά 'χουν όλοι.
Τότες παρακινούσα εγώ να φύγουμε με βιάση,
μα αυτοί, μεγάλη η τρέλλα τους, δε θέλανε ν' ακούσουν,

μόν' πίναν άσμιχτο κρασί, και σφάζανε περίσσια
αρνιά, και λοξοπόδαρα στο περιγιάλι βόδια.
Πήγαν ως τόσο οι Κίκονες και Κίκονες φωνάξαν,
που από στεριάς γειτόνευαν και που ήταν πιότεροί τους,
και πιο παλληκαράδες τους, καλοί να πολεμούνε

απάνω απ' άρματα, ή πεζοί, σαν τό 'φερνε η ανάγκη. 50
Σαν τ' άνθια ήρθαν της άνοιξης αυτοί, και σαν τα φύλλα,
στο χάραμα. Μοίρα κακή τότ' έπεσ' απ' το Δία
σ' εμάς τους δύστυχους, πολλά για να μάς φέρη πάθια.
Στήσαν τον πόλεμο ομπροστά στα γλήγορα καράβια,

και πέφταν κι απ' τις δυό μεριές τα χαλκωτά κοντάρια.
Πρωΐ όσο ήταν, κι έπαιρνε το δρόμο της η μέρα,
βαστιόμασταν αγνάντια τους, κι ας ήταν πιότεροί μας,
Μα στώ βοδιών το λύσιμο σαν ήρθε ο Ήλιος, τότες
οι Κίκονες τους Αχαιούς πια τσάκισαν και σπρώξαν.

Έξη από κάθε πλεούμενο χαλκόποδοι συντρόφοι <60>
σκοτώθηκαν. Οι άλλοι εμείς γλυτώσαμε απ' το χάρο.

Και σηκωθήκαμε απ' εκεί βαριόκαρδοι, μα πάλε
καλά που δε χαθήκαμε σαν τ' άλλα μας τ' αδέρφια.
Και δεν κινήσαν τα γερτά καράβια μας, ωσότου

φωνάξαμε από τρεις φορές καθένα απ' τους δικούς μας,
τους δύστυχους, που πέσανε απ' τους Κίκονες κομμένοι.
Κι έστειλ' απάνω μας Βοριά ο Δίας ο συννεφάρης,
κι άγρια φουρτούνα· σκέπασε τη γης και τα πελάγη
με νέφια, και κατέβηκε σκοτάδι απ' τα ουράνια.
Και τα καράβια καταμπρός χουμίζαν, και του ανέμου

η μάνητα ήρθε κι έσκισε κομμάτια τα πανιά μας. <70>
Και κάτου εμείς τα ρίξαμε, χαμός να μη μάς έρθη,
και στη στεριά με τα κουπιά γοργά τραβήξαμε όξω.
Εκεί παραμονεύαμε δυό νύχτες και δυό μέρες,
και την καρδιά μάς έτρωγε το βάσανο κι ο κόπος.

Την τρίτη σα μάς έφερε τη μέρα η Χρυσαυγούλα,
κατάρτια στήνουμε, λευκά πανιά τραβάμε απάνω,
καθόμαστε, κι ο άνεμος μαζί με τους ποδότες
βάλαν τα πλοία στο δρόμο τους. Και τότες θ' αξιωνόμουν
στον τόπο μου άβλαβος να ρθώ, μα το Μαλέα γυρνώντας

κύμα και ρέμα και Βοριάς μάς βγάζουνε απ' το δρόμο, <80>
και πέρ' από τα Κύθηρα στα πέλαα μάς πετάνε.

Μέρες εννιά μάς έδερναν οι φοβεροί οι ανέμοι
μες στα ψαράτα πέλαγα· στις δέκα στα λημέρια
τώ Λωτοφάγων ήρθαμε, που θρέφουνται με τ' άνθια.

Βγήκαμε τότες, και νερό σαν πήραμε από βρύση,
κοντά στα γοργοκάραβα στρώσαν φαγί οι συντρόφοι^
Σα φάγαμε, σαν ήπιαμε, και φράνθηκε η καρδιά μας,
συντρόφους τότες έστειλα να πάνε και να μάθουν
ποιοί ζούσανε σ' αυτή τη γης σιταροφάγοι ανθρώποι,

και διάλεξα νομάτους δυό με κήρυκα μαζί τους. <90>
Πήγανε τότες, ζύγωσαν τους Λωτοφάγους άντρες,
και στους συντρόφους μας αυτοί κακό δε μελετούσαν
κανένα, μόν' τους έδωκαν λωτό ν' απογευτούνε.
Κι όποιος στο στόμα του έβαζε λωτού καρπό μελάτο,

δεν ήθελε πια μήνυμα να στείλη ή να γυρίση,
παρά να μείνουν θέλανε στη γης τώ Λωτοφάγων,
λωτό να τρώνε, γυρισμό πατρίδας λησμονώντας.
Κλαίγανε σαν τους έφερα με το στανιό στα πλοία,
και στα ζυγά αποκάτωθε τους έσυρα δεμένους.

Τούς άλλους τότες φώναξα συντρόφους ν' ανεβούνε <100>
μεμιάς στα γοργοκάραβα, μην τύχη και κανένας
γευτή λωτό και γυρισμό πατρίδας λησμονήση.
Κι αυτοί έμπαιναν κι αραδιαστά καθίζανε στους πάγκους,
και τα νερά τ' αφρόασπρα με τα κουπιά βαρούσαν.

Βαριόκαρδοι τραβάμε εμπρός, κι ερχόμαστε στα μέρη
που οι δύστροποι κι οι άνομοι Κύκλωπες κατοικούνε·
αυτοί που στους αθάνατους θεούς τ' αφήνουν όλα,
και δε φυτεύουν, μήτε γης οργώνουνε απατοί τους,
μόν' καθετίς ανέσπαρτο κι ανόργωτο φυτρώνει,

στάρια, κριθάρια, κλήματα που δίνουν το κρασί τους <110>
το σταφυλάτο, κι η βροχή του Δία τα μεγαλώνει.
Βουλές δεν έχουν, σύναξες και νόμους δε γνωρίζουν,
μόνε στων αψηλών βουνών τις άκρες λημεριάζουν,
μέσα σε σπήλια ολόβαθα, και ξέχωρα καθένας

κρίνει γυναίκα και παιδιά, και δεν ψηφάει τους άλλους.

Αγριονήσι απλώνεται παρόξω απ' το λιμάνι,
μήτε κοντά μήτε μακριά απ' τη χώρα των Κυκλώπων,
δεντρότοπος, κι αγριόγιδα βρίσκουντ' εκεί περίσσια,
τί ανθρώπινη πατημασιά τη ζωή δεν τους ταράζει,

μήτ' εκεί μπαίνουν κυνηγοί που σε ρουμάνια μέσα <120>
με κόπους και με βάσανα σκαλώνουν κορφοβούνια.
Μήτε σκεπάζουνε τη γης κοπάδια εκεί κι αλέτρια,
μόνε άσπαρτη κι ανόργωτη κι από κατοίκους χήρα
για πάντα είναι, και χαίρουνται τα γίδια τη βοσκή της.

Τί πλοία κοκκινόπλωρα οι Κύκλωπες δεν έχουν,
και μαραγκούς να φτιάνουνε καλόστρωτα καράβια,
καλά για ν' αρμενίζουνε και νά 'ρχουνται σε χώρες,
και που μ' αυτά γυρίζοντας γνωρίζουνται οι ανθρώποι·

αν τά 'χανε, καλόχτιστο και το νησί τους θά 'ταν. <130>
Καλό νησί, που θά 'φερνε στην ώρα τους απ' όλα·
δίπλα του αφρόασπρου γιαλού λιβάδια έχει δροσάτα
και μαλακά, που αθάνατα θα γίνουνταν αμπέλια·
ίσιος κι ο τόπος για όργωμα· το στάρι στον καιρό του

βαθύ θα το θερίζανε, τ' είναι παχύ το χώμα.
Και στο λιμιώνα τον καλό μήτε παράγγι θέλει,
μήτε να ρίχτης άγκουρες, κι ούτε να δένης πρύμη·
μόνε τραβούν τα πλοία στη γης οι ναύτες, κι απαντέχουν
την όρεξη του ταξιδιού, και πρύμος να φυσήξη.

Και τρέχει κρούσταλλο νερό στου λιμανιού την άκρη, <140>
από πηγή βαθειάς σπηλιάς, μ' ολοτριγύρω λεύκες.
Εκεί να πιάσουμε ήρθαμε, και θεός μάς οδηγούσε,
μέσα σε νύχτα σκοτεινή, που τίποτις δε θώρειες·
τί καταχνιά μάς σκέπαζε, και μήτε το φεγγάρι

τα νέφια δεν το αφήνανε στον ουρανό να φέγγη.

Κανένας τότες το νησί δεν μπόρειε να ξανοίξη,
και τα μακριά τα κύματα που προς τη γης κυλιόνταν
δεν τά 'δαμε, ώσπου τα καλά καράβια σέρναμ' όξω.
Μαζώξαμε όλα τα πανιά σα σύρθηκαν τα πλοία,

και στ' ακρογιάλι βγήκαμε, κι εκεί μάς πήρε ο ύπνος <150>
προσμένοντας την ώρια αυγή να ρθή και να μας φέξη.

Έφεξ' η ροδοδάχτυλη της νύχτας κόρη Αυγούλα,
και το νησί θαμάζοντας γυρνούσαμε να δούμε.
Οι νύφες τότες στα βουνά, του Δία οι θυγατέρες,

τα γίδια ξεκινήσανε, να βρουν φαγί οι συντρόφοι.
Γερτά δοξάρια και μακριά κοντάρια απ' τα καράβια
αμέσως φέρνουμε, και τρεις γενήκαμε παρέες·
χτυπάμε, και μάς έδωσε ο θεός λαμπρό κυνήγι.
Μ' ακολουθούσαν δώδεκα καράβια· στο καθένα

ως εννιά γίδια πέσανε· σ' εμένα αφήκαν δέκα. <160>
Όλη τη μέρα, ως του ηλιού το γέρμα, καθισμένοι
με κρέας ξεφαντώναμε και με κρασί φλογάτο,
τί ακόμα βάσταε το κρασί το μαύρο στα καράβια,
που μάζωξε ο καθένας μας πολύ μες στις λαγήνες,

σαν πήραμε την ιερή τη χώρα των Κικόνων.
Και βλέπαμε αντικρύ καπνό στα μέρη των Κυκλώπων,
κι ακούγαμε μαζί μ' αυτούς τα γιδοπρόβατά τους.
Κι ο ήλιος σα βασίλεψε και πλάκωσε σκοτάδι,
να κοιμηθούμε γείραμε στης θάλασσας την άκρη.

Έφεξ' η ροδοδάχτυλη της νύχτας κόρη Αυγούλα, <170>
και συντυχιά τους φώναξα, και σ' ολουνούς τους είπα·

Οι άλλοι εσείς να μείνετε, συντρόφοι αγαπημένοι·
εγώ με το καράβι μου και τους δικούς μου σέρνω,
να πάω να μάθω τί λογής ανθρώποι εκείθε ζούνε,

νά 'ναι άραγες αδιάντροποι κι άγριοι κι αδικοπράχτες,
ή τάχα είναι φιλόξενοι, με θεοφοβιά στο νου τους.»

Και στο καράβι ανέβηκα, και στους συντρόφους μου είπα
να λύσουνε τις γούμενες και στο καράβι νά 'μπουν.
Κι αυτοί έμπαιναν κι αραδιαστά καθίζανε στους πάγκους,

και τα νερά τ' αφρόασπρα με τα κουπιά βαρούσαν. <180>
Στον τόπο σάνε φτάσαμε που αλάργα δε βρισκόταν,
βλέπουμε δίπλα στο γιαλό σπηλιά κατά την άκρη,
δαφνόστεγη, αψηλή, που αρνιά ξενύχτιζαν και γίδια,
κι αυλή με βαθορίζωτα λιθάρια τοιχωμένη

και μ' αψηλόφουντα ιδρυά και πεύκα ολοτριγύρω.
Άντρας εκεί θεόρατος λημέριαζε μονάχος,
που τα κοπάδια του έβοσκε σε απόμακρα, και μ' άλλους
δεν έσμιγε, παρά έπλεχνε αδικιές στη μοναξιά του.

Τέρας θεόρατο ήτανε, και με άντρα ψωμοφάγο <190>
δεν έμοιαζε, παρά έμοιαζε δεντράτο κορφοβούνι,
που μέσα στ' αψηλά βουνά μονάχο ξεχωρίζει.

Τότες στους άλλους μου ακριβούς συντρόφους παραγγέλνω
εκεί να καρτερήσουνε, το πλοίο για να φυλάγουν,

και δώδεκα διαλέγοντας συντρόφους, έναν κι έναν,
ξεκίνησα με ασκί τραγιού, καλό κρασί γεμάτο.
Μου τό 'χε δώσει ο Μάρωνας, του Ευανθέα ο γόνος,
ιερέας του Απόλλωνα, της Ίσμαρος προστάτη,
που αυτόν, γυναίκα και παιδί διαφέντεψα από σέβας,

τ' είχε του Φοίβου Απόλλωνα το φουντωμένο δάσο <200>
λημέρι του· και μού 'φερε μεγάλα δώρα τότες.
Μου χάρισ' εφτά τάλαντα χρυσάφι δουλεμένο,
κροντήρι, ασήμι μοναχό, και δώδεκα λαγήνες
μου γέμισε άσμιχτο κρασί, γλυκό πιοτό και θείο,

που δούλος δεν το γνώριζε στο σπίτι ή παρακόρη,
μόνε η γυναίκα του κι αυτός, και μιά κελάρισσά του.
Και για να πιούνε το γλυκό μαύρο κρασί, ένα μόνο
ποτήρι σε είκοσι έφτανε μέτρα νερό να χύση,

κι απ' το κροντήρι ανέβαινε το μοσκοβολητό του, <210>
θάμα μονάχο· και κανείς να τ' αρνηθή δεν μπόρειε.
Γέμισ' ασκί τρανό μ' αυτό, πήρα μαζί και σάκκο
προμήθειες, τί απαρχής εγώ το μάντεψα στο νου μου
πως άντρα δύναμη πολλή ζωσμένο θ' ανταμώσω,

άγριο, που μήτε το σωστό μήτε το δίκιο νιώθει.

Γλήγορα πάμε στη σπηλιά, μα εκεί δε βρήκαμέ τον,
παρά έβοσκε έξω στις βοσκές τα πλούσια του κοπάδια.
Σαν μπήκαμε, κοιτάζαμε το τί 'χε μες στο σπήλιο·
τα τυροβόλια ολόγεμα, και μες στις μάντρες στοίβα

τ' αρνιά και γίδια, ξέχωρα κλεισμένο το κάθε είδος, < 220>
χώρια τα πρωτογέννητα, τα μεσιανά, τα τρίτα·
και αγγειά που τα πλημμύριζε τυρόγαλο· καρδάρια
και σκάφες, όλα διαλεχτά, που άρμεγε γάλα μέσα.
Τότε οι συντρόφοι μού 'κρεναν και με παρακαλούσαν,

τυριά και γιδοπρόβατα να πάρουμε απ' τις μάντρες,
και στο γοργό καράβι μας γυρίζοντας με βιάση,
πάς στ' αρμυρά τα κύματα να βγούμε· κι εγώ τότες
δεν άκουγα, αν και θά 'τανε πολύ καλύτερό μας,
μόνε ήθελα κι αυτόν να δω, και δώρα του να λάβω.

Μα αυτός δεν ήταν να φανή πρόσχαρος στους συντρόφους. <230>

Και σαν ανάψαμε φωτιά και κάναμε θυσία,
πήραμε φάγαμε τυρί, και μέσα καθισμένοι
προσμέναμε ώσπου απ' τη βοσκή ξανάρθε· κουβαλούσε
ξύλα φορτιό τρομαχτικό, να τά 'χη για το δείπνο.

Σαν τά 'ριξε μες στη σπηλιά, βαρύ σηκώσαν βρόντο,
κι εμείς στα μέσα της σπηλιάς φύγαμε φοβισμένοι.
Μες στην απλόχωρη σπηλιά τα πρόβατα μαζώνει,
όσ' αυτός άρμεγε· όξωθε τ' αρσενικά του αφήκε,
τράγους, κριάρια, στριμωχτά στου αυλόγυρου τα βάθια.

Σήκωσε τότες κι έβαλε θυρόπετρα μεγάλη, <240>
τόσο βαρειά, που εικοσιδυό δε θά 'σωναν αμάξια
τετράτροχα και δυνατά από χάμου να τη σύρουν.
Τέτοιο λιθάρι θεόρατο σαν έβαλε στη θύρα,
κάθισε, γίδες άρμεξε μαζί και προβατίνες,

με τάξη, και της καθεμιάς σιμά έβαλε τ' αρνί της.
Απ' τ' άσπρο γάλα το μισό κατόπι ξεχωρίζει,
το πήζει, και μες στα πλεχτά καλάθια το μαζώνει.
Τ' άλλο μισό το φύλαξε μέσα στ' αγγειά, να τό 'χη
για δείπνο του σαν ήθελε, να παίρνη και να πίνη.

Και τις δουλειές του βιαστικά σαν τέλειωσε, τη στιά του < 250>
άναψε, και, ως μάς ξάνοιξε, φωνάζει· «Ώ ξένοι, ποιοί είστε;
και πούθε ταξιδέψατε τους πελαγήσους δρόμους;
Τάχα δουλειά σας έφερε, ή εδώ κι εκεί πλανιέστε
στις θάλασσες, σαν πειρατές που τριγυρνούν και φέρνουν

με της ζωής τους κίντυνο ζημιά σε ξένον κόσμο;»

Είπε, κι εμάς μάς έκοψε μεμιάς τα ήπατά μας
το μουγκρητό του το βαρύ κι η όψη η γιγαντένια.
Όμως του απολογήθηκα κι αυτά τα λόγια του είπα·

Από την Τροία ερχόμαστε, Αχαιοί που μύριοι ανέμοι

μάς πέταξαν στης θάλασσας τα τρίσβαθα τα πλάτια. <260>
Πατρίδα θέλαμε, κι αλλού μάς φέραν άλλοι δρόμοι·
τέτοιο του Δία στάθηκε το θέλημα κι η γνώμη.
Και λέμε απ' του Αγαμέμνονα του γιού του Ατρέα τ' ασκέρι
πως είμαστε, που ακούστηκε στα πέρατα του κόσμου

μεγάλη χώρα παίρνοντας, πλήθος λαό χαλνώντας.
Κι εμείς που εδώ βρεθήκαμε, προσπέφτουμέ σου τώρα,
φιλοξενιά ή και χάρισμα κανένα να μάς δώσης,
σαν που σε ξένους συνηθούν. Σεβάσου, ώ δυνατέ μου,
και τους θεούς· ικέτες σου στεκόμαστε ομπροστά σου,

Ξένους κι ικέτες αγαπάει ο Δίας να διαφεντεύη <270>
ο θεός των ξένων των ιερών, που πάει μαζί τους πάντα.»

Έτσ' είπα, κι αυτός άξαφνα με κάκια μου αντισκόβει·
«Γιά κλούβιος είσαι, ώ ξένε μου, για μού 'ρθες από πέρα,
και να ψηφώ μου λες θεούς και να τους έχω φόβο·

το Δία τον αιγιδόσκεπο οι Κύκλωπες δεν ψηφούνε,
μήτε τους άλλους τους θεούς, τ' είμαστ' ανώτεροί τους.
Δε θα με κάνη η όχτρητα του Δία να σας αφήσω,
ή εσένα ή τους συντρόφους σου, σα δεν το θέλω ατός μου.
Λέγε μου ως τόσο, που άραξες τ' ωριόφτιαστο καράβι;

σε κάποιαν άκρη, ή πιο κοντά; τί αυτό να ξέρω θέλω.» <280>

Αυτά είπε δοκιμάζοντας, μα δε με γέλαε εκείνος
εμένα τον πολύξερο, και του απαντώ με δόλο·

Ο τρανταχτής μου τσάκισε το πλοίο, ο Ποσειδώνας,
πετώντας το κατάβραχα σε κάβο εδώ της γης σας·

οι ανέμοι από τα πέλαγα το σπρώξανε, μα ετούτοι
μαζί μ' εμένα ξέφυγαν το φοβερό το τέλος.»

Είπα, μα από την κάκια του μιλιά δε βγάζει εκείνος·
μόν' χούμηξε, κι απλώνοντας τα χέρια στους συντρόφους,
άρπαξε δυό, και σα σκυλιά κάτου στη γης τους ρίχτει.

Κυλιούνταν χάμου τα μυαλά, και μούσκευαν το χώμα. <290>
Τούς πήρε, τους κομμάτιασε, τους τοίμασε για δείπνο,
και σα λιοντάρι του βουνού τους τρώει χωρίς ν' αφήση
σπλάχνο, ψαχνό, για κόκκαλο γεμάτο από μεδούλι.
Κι εμείς στο Δία κλαίγοντας σηκώναμε τα χέρια,

τέτοια καμώματα φριχτά θωρώντας σαστισμένοι.
Κι ο Κύκλωπας τη διάπλατη σα γέμισε κοιλιά του,
κρέατ' ανθρώπου τρώγοντας και γάλα αγνό ρουφώντας,
μες στη σπηλιά ξαπλώθηκε σιμά στα πρόβατά του.
Τότες εγώ στοχάστηκα μες στην τρανή ψυχή μου,

να πάω κοντά, το κοφτερό σπαθί μου να τραβήξω, <300>
και να το μπήξω ολόϊσα στα στήθια, εκεί που ο φράχτης
βαστάζει το συκώτι, αφού τον ψάξω με τα χέρια.
Μού 'ρθε όμως άλλος στοχασμός, κι είπα όχι· τί μαζί του
κι εμείς θένα χανόμασταν, το βράχο μη μπορώντας

το θεόρατο να σπρώξουμε, που έβαλε αυτός στη θύρα.
Και στεναχτά προσμέναμε τη θεία αυγή να φέξη.

Σά φάνη η ροδοδάχτυλη της νύχτας κόρη Αυγούλα,
φωτιά άναψε και τις παχειές άρμεγε προβατίνες,
με τάξη, και της καθεμιάς σιμά έβαζε τ' αρνί της.

Και τις δουλειές του σπήλιου του σαν τέλειωσε με βιάση <310>
αρπάζει πάλε δυό μαζί, και γέμα του τους κάνει.
Από τη θύρα τον τρανό τότες σηκώνει βράχο,
κι όξω απ' το σπήλιο τα παχιά σαν πήρε πρόβατά του,
τον ξαναθέτει, σκέπασμα σα νά 'ταν σαϊτοθήκης.

Σφυρίζοντας ο Κύκλωπας ανέβαζε στα όρη
τα πρόβατα· κι εγώ στο νου σκέδιο οχτρικό ζητούσα
να γδικιωθώ, κι η Αθηνά να μου χαρίση δόξα.
Και να, ποιά γνώμη φάνηκε καλύτερη στο νου μου.
Μεγάλο χλωροκούτσουρο χάμου ήτανε στη μάντρα,

ελιά, που εκείνος τό 'κοψε, σαν ξεραθή να τό 'χη <320>
ραβδί του· και μας φάνηκε, τηρώντας το, μεγάλο
όσο κατάρτι καραβιού των είκοσι κουπιώνε,
απ' τα πλατιά τα φορτηγά που στα πελάγη τρέχουν.
Τόσο τρανό φαινότανε στο μάκρος και στο πάχος.

Παίρνω και κόβω ως μιάν οργυιά κομμάτι από το ξύλο,
και να το πελεκήσουνε προστάζω τους συντρόφους·
κι αυτοί το σιάξαν τότ' εγώ στην άκρη το μυτώνω,
και σαν το καλοπύρωσα με της φωτιάς τη φλόγα,
το απίθωσα και τό 'κρυψα στην κοπριά αποκάτου,

που κοίτονταν αμέτρητη στοίβα παντού στο σπήλιο. <330>
Και λέω στους συντρόφους μου να ρίξουν κλήρο, ποιοί τους
μαζί μου θα κοτήσουνε να πάρουν να του μπήξουν
μέσα στο μάτι το λοστό, καθώς τον πάρη ο ύπνος.
Βγήκαν εκείνοι που κι εγώ ποθούσα να διαλέξω·

τέσσερεις βγήκανε, κι εγώ πέμπτος μαζί τους ήμουν.
Σα βράδιασε, ήρθε φέρνοντας τ' ωριόμαλλο κοπάδι,
κι έβαλε μέσα τα παχιά τα πρόβατα στο σπήλιο,
όλα, χωρίς κανένα τους στην όξω αυλή ν' αφήση.
Ή κάτι ατός του νά 'νιωσε, ή θεός τόνε φωτούσε.

Σήκωσε τότες κι έβαλε την πέτρα τη μεγάλη, <340>
και γίδες κάθισε άρμεξε μαζί και προβατίνες,
με τάξη, και της καθεμιάς σιμά έβαλε τ' αρνί της.
Και τις δουλειές του σπήλιου του σαν τέλειωσε με βιάση,
αρπάζει πάλε δυό μαζί και δείπνο του τους κάνει.

Τότες εγώ τον Κύκλωπα σιμώνω και του κρένω,
μ' ένα καρδάρι ολόγεμο μαύρο κρασί στα χέρια·

«Νά, πάρε, πιες, ώ Κύκλωπα, που τρως ανθρώπου κρέας,
να δής πιοτό που φύλαγα κρυμμένο στο καράβι
σου τό 'φερα για στάξιμο, ίσως και δείξης σπλάχνια,

και πίσω στείλης με, μα εσύ λυσσάς και δε χορταίνεις. <350>
Και ποιός απ' τους πολλούς θνητούς, σκληρέ, θα ξαναρχόταν
εδώ, κατόπι απ' τ' άνομα καμώματά σου εδαύτα;»

Είπα, κι εκείνος με όρεξη το παίρνει και το πίνει,
και τόσο το γλυκάθηκε, που δεύτερο γυρεύει·

«Φέρε μου κι άλλο πρόθυμα, πες μου και τ' όνομά σου,
να σε φιλέψω δώρο εγώ, που να το καμαρώνης.
Δίνει κι εδώ στους Κύκλωπες η πλούσια γης σταφύλια
ζουμί γεμάτα, που η Βροχή του Δία τα ωριμάζει·
μα είναι της αμβροσίας αυτό και του νεχτάρου στάμα.»

Είπε, κι εγώ απ' το φλογερό κρασί ξανάδωσά του· <360>
τρεις τόνε κέρασα φορές, και τρεις τό 'πιε ο χαμένος.
Και το κρασί στου Κύκλωπα τα φρένα σάνε μπήκε,
τότες με λόγια μαλακά του μίλησα και τού 'πα·

«Κύκλωπα, τ' όνομά μου θες ; Εγώ σ' το φανερώνω·

κι εσύ το δώρο που έταξες να με φιλέψης τώρα.
Κανένας όνομα έχω εγώ· Κανένα με φωνάζουν
κι η μάνα μου κι ο κύρης μου, κι οι άλλοι μου οι συντρόφοι.»

Έτσ' είπα, κι αυτός άξαφνα με κάκια απολογιέται·
«Και τον Κανέναν ύστερα απ' τους άλλους τους συντρόφους

θα φάω εγώ· μα πρώτα αυτούς· το δώρο σου αυτό θά 'ναι.» <370>

Είπε, και στρώθη ανάσκελα πεσμένος, το χοντρό του
το σβέρκο πλάγι γέρνοντας καθώς κοιτόνταν, κι ύπνος
τον πήρε ακαταπόνετος, κι απ' το λαιμό του βγαίναν
κρασιά κι ανθρώπινες μπουκιές, που ξέρναε μεθυσμένος.

Έχωσα τότες το δαυλό στην αναμμένη στάχτη
να πυρωθή, και γκάρδιωνα με λόγια τους συντρόφους,
μην τύχη και κανένας τους δειλιάση και δεν έρθη.
Ότι άρχιζε το λιόξυλο να καίη, χλωρό κι αν ήταν,
και σπιθοβόλαε κόκκινο, απ' τη φωτιά το σέρνω.

Ολόγυρα στεκόντανε οι συντρόφοι μου, και θάρρος <380>
μεγάλο κάποιος στην ψυχή θεός μάς είχε βάλει.
Πήραν αυτοί το σουβλερό το λιόξυλο στα χέρια,
το μπήξανε στο μάτι του, κι εγώ από πάνω τότες
το στριφογύριζα καθώς ο ξυλουργός τρυπάνι

στριφογυρνάει σε καραβιού δοκάρι, κι αποκάτου
τραβάν οι άλλοι από τις δυό τις άκρες το δεμένο
λουρί· και το κουνούν γοργά, και δος του αυτό γυρίζει·
παρόμοια το δαυλό κι εμείς τον πυρωμένο μέσα
στο μάτι του γυρνούσαμε, κι έτρεχε γύρω το αίμα.
Το μάτι καίγουνταν, κι ο αχνός ματόφυλλα και φρύδια

καψάλιζε, κι οι ρίζες τους από την πύρα τρίζαν. <390>
Πώς όταν το σκεπάρνι του για το τρανό πελέκι
χώνει στο κρύο νερό χαλκιάς, χοχλοβουΐζει εκείνο,
σκληραίνοντας και δύναμη στο σίδερο γεννώντας,
έτσι το μάτι τσίριζε στο λιόξυλο τριγύρω.

Μούγκριζ' εκείνος φοβερά, κι αχολογούσε ο βράχος,
και φεύγαμ' εμείς τρέμοντας σαν έσυρε απ' το μάτι
το λιόξυλο με τα αίματα βαμμένο πέρα ως πέρα.
Το πέταξε απ' τα χέρια του τρελλός από τον πόνο,
και χούγιαξε φωνάζοντες τους Κύκλωπες να ρθούνε

απ' τις σπηλιές που φώλιαζαν πάς στ' άγρια κορφοβούνια. <400>
Κι εκείνοι ακούσαν τον αχό, και δώθε κείθε ερχόνταν,
κι έξω απ' το σπήλιο στέκοντας ρωτούσαν τί παθαίνει·

«Τί κακό σού 'ρθε κι έτσι δα, Πολύφημε, φωνάζεις,
μέσα σε νύχτα αθάνατη, και μάς χαλνάς τον ύπνο;

Ή παίρνει σου τα πρόβατα κάποιος θνητός με ζόρι,
ή σε σκοτώνει αυτός μαθές με δύναμη ή με δόλο ;»

Κι ο δυνατός Πολύφημος μέσαθε κράζει· «Ώ φίλοι,
με δόλο, όχι με δύναμη· Κανένας ο φονιάς μου.»
Κι αυτοί του απολογήθηκαν με λόγια φτερωμένα·

«Κανένας σα δε σ' άγγιξε και μόνος σου σαν είσαι, <410>
κακό που ο Δίας ο τρανός σου στέλνει, δεν ξεφεύγεις.
Μόν' κάλεσε τον κύρη σου, το ρήγα Ποσειδώνα.»

Είπανε, κι έφυγαν κι εγώ στα μέσα μου χαιρόμουν,
που τ' όνομα τους γέλασε, κι η περισσή μου γνώση.

Κι ο Κύκλωπας στενάζοντας απ' το βαρύ τον πόνο,
ψάχνει και πάει ως την μπασιά και το λιθάρι σέρνει·
και κάθισε στη θύρα ομπρός, απλώνοντας τα χέρια,
κάποιον να πιάση αν έβγαινε στ' αρνιά κρυμμένος μέσα.
Τόσο άμυαλος πως ήμουνα το θάρρεψε στο νου του.

Ως τόσο εγώ τρόπο σωστό ζητούσα για να φέρω <420>
κακού θανάτου γλυτωμό σε μένα και στους άλλους,
και δόλους έπλεχνα πολλούς για χάρη της ζωής μας,
γιατί μεγάλη συφορά μάς τριγυρνούσε τότες.
Και να, ποιά γνώμη φάνηκε η καλύτερη στο νου μου.

Είχε κριάρια εκεί παχιά, πυκνόμαλλα, μεγάλα,
ωραία, και που μαύριζε η προβιά τους σα γιοφύλλι·
αυτά σιγά με λυγαριές καλοστριμμένες δένω,
που ο Κύκλωπας για στρώμα του τις είχε ο θεομπαίχτης,
όλ' από τρία· το μεσιανό μ' έν' άντρα φορτωμένο,

και τ' άλλα από τις δυό μεριές να τόνε διαφεντεύουν· <430>
έτσι τα κάθε τριά αρνιά κι ένα άντρα κουβαλούσαν.
Πιάνω κι εγώ το πιο λαμπρό κριάρι από τη ράχη,
και στην κοιλιά του χαμηλά τη μαλλιαρή κρεμιέμαι,
απ' τ' ώριο του μαλλί σφιχτά και δυνατά πιασμένος.

Εκεί βαριαστενάζαμε προσμένοντας να φέξη.

Κι η ροδοδάχτυλη η Αυγή σα φάνηκε απ' τα σκότη,
προς τη βοσκή χουμίξανε τ' αρσενικά κοπάδι,
κι ανάρμεγα βογγούσανε τα θηλυκά στις μάντρες,

τί σκάζαν τα μαστάρια τους· κι αυτός τυραννισμένος <440>
από τους πόνους, έψαχνε τις ράχες των προβάτων
ορθά καθώς στεκόντανε· μη νιώθοντας ο κλούβιος
πως όλοι στα μαλλάτα τους τα στήθια ήταν δεμένοι.
Προβάλλει απ' όλα πιο στερνό στη θύρα το κριάρι,

μ' εμένα τον παμπόνηρο και το μαλλί φορτιό του.
Και ψάχνοντάς το ο δυνατός Πολύφημος του κρένει·

«Κριάρι μου καλό, γιατί στερνό απ' το σπήλιο βγαίνεις,
εσύ που δεν απόμνησκες ποτές απ' τ' άλλα πίσω,
μόν' πρώτο τους χλωρούς ανθούς του γρασιδιού να κόψης

πηλάλαες, και στις ρεματιές ροβόλαες πάντα πρώτο, <450>
και νά 'ρθης πρώτο το βραδύ βιαζόσουνα στη μάντρα;
και τώρα μού 'ρχεσαι στερνό· για τάχα του κυρού σου
κι εσύ το μάτι λαχταρείς, που με κακούς συντρόφους
μου τό 'βγαλε, σα ζάλισε με το κρασί το νου μου,

καταραμένος άνθρωπος, εκείνος ο Κανένας,
που εγώ θαρρώ από θάνατο κακό δε θα γλυτώση.
Αν είχες γνώμη όπως εγώ και μιλησιά σου 'ρχόταν,
για να μου πης που κρύβεται και δεν τον φτάνει η οργή μου,
εδώ κι εκεί θα σκόρπαγαν σκασμένα τα μυαλά του
στο σπήλιο χάμου, και μικρή θά 'χε η ψυχή μου ανάσα

απ' τα δεινά που ο άτιμος Κανένας μου έχει φέρει.» <460>

Αυτά σαν είπε, τό 'σπρωξε καταόξω το κριάρι.
Κι απ' τη σπηλιά άμα βγήκαμε κι απ' της αυλής το γύρο,
ξελύθηκα, και ξέλυσα κατόπι και τους άλλους,
κι απ' τα λιγνόποδα τ' αρνιά, που ξύγγι ήταν γεμάτα,

πολλά στο δρόμο αρπάζοντας γυρνούμε στο καράβι.
Χαρήκαν σα μάς είδανε του καραβιού οι συντρόφοι,
εμάς που ξεγλυτώσαμε· τους άλλους τους θρηνούσαν.
Κι ευτύς εγώ τους έγνεψα ν' αφήσουνε τις κλάψες,
και πρόσταξα τα ωριόμαλλα τ' αρνιά μεμιάς να ρίξουν

στο πλοίο, και προς τ' αρμυρά τα πέλαα να τραβήξουν. <470>
Και μέσα ευτύς μπήκαν αυτοί, καθίσανε στους πάγκους,
και τον αστραφτερό γιαλό με τα κουπιά βαρούσαν.
Σαν ήμασταν όσο μακριά μπόρειε η φωνή να φτάση,
τότες εγώ του Κύκλωπα πειραχτικά φωνάζω·

«Δέ σού 'ταν, Κύκλωπα, γραφτό, δειλού θνητού συντρόφους
να φας μες στη βαθειά σπηλιά με τόση αγριωσύνη.
Μόνε γραφτό 'ταν τα έργα σου τα μαύρα να σε βρούνε,
που δε φοβήθηκες, σκληρέ, στη στέγη σου τους ξένους
να φας, κι ο Δίας κι οι θεοί σου τα πλερώσαν τώρα.»

Είπα, κι εκείνου χόλιασε περσότερο η ψυχή του, <480>
και ξεκολνώντας την κορφή τρανού βουνού, την παίρνει
κι ομπρός στο μελανόπλωρο καράβι την τινάζει·

[και κόντεψε του τιμονιού την άκρη να βαρέση].
Κι η θάλασσα τρικύμισε σαν ήρθε κάτω η πέτρα·

κι ευτύς το κύμα τράβηξε στα πίσω το καράβι,
φουσκονεριά απ' το πέλαγο, κι ως τη στεριά το φέρνει,
Μα εγώ κοντάρι αρπάζοντας μακρύ τό 'σπρωξα αλάργα,
και στους συντρόφους έγνεψα με το κεφάλι αμέσως,
προστάζοντας να πιάσουνε κουπί για να σωθούμε,

απ' το χαμό· και στο κουπί μεμιάς αυτοί ριχτήκαν. <490>
Στη θάλασσα όμως διάστημα σα βγήκαμε άλλο τόσο,
εγώ άλλη μιά του φώναξα του Κύκλωπα, αν κι οι άλλοι
με λόγια παρακαλεστά με μπόδιζαν και κρέναν·

«Τέτοιον αγριάνθρωπο τί θες, καημένε, κι ερεθίζεις;

που μιά του μοναχή πετριά μας γύρισε το πλοίο
κατά στεριάς και λέγαμε πως ήρθε πια ο χαμός μας.
Κι ανίσως τότες άκουγε λαλιά για φωνητό μας,
κομμάτια θα μας έκανε κεφάλια και καράβι,
με κάποια του χοντρόπετρα· τόσο μακριά τις ρίχτει.»

Είπαν, μα εγώ ο τρανόψυχος δεν ήθελα ν' ακούσω, <500>
μόν' άλλη μιά του φώναξα με χολιασμένα σπλάχνα·

«Κύκλωπα, αν άνθρωπος θνητός κανένας σε ρωτήξη
πως έτυχε το μάτι σου κακοτυφλιά να πάθη,
τό 'χει τυφλώσει να τους πης ο κουρσευτής Δυσσέας,

του Λαέρτη ο γιός, που βρίσκεται στο Θιάκι η κατοικιά του.»

Αυτά είπα, και μουγκρίζοντας απολογήθη εκείνος·
«Αλλοίς, για δες πως τα παλιά μαντέματα μου βγήκαν,
Ήταν εδώ προφήτης μας παράξιος και μεγάλος,
ο Τήλεμος του Ευρύμου ο γιός, στη μαντοσύνη πρώτος,

που γέρασε μαντεύοντας στη χώρα των Κυκλώπων <510>
αυτά όλα εκειός μου τά 'λεγε πως θα γενούν μιά μέρα,
και πως θα χάσω εγώ το φως απ' του Οδυσσέα τα χέρια.
Μα πάντα εγώ φαντάζομουν κάποιον τρανό λεβέντη,
πως θά 'ρθη εδώ με δύναμη μεγάλη αρματωμένος.

Κι άξαφνα τώρα ένας μικρός και τιποτένιος νάνος,
δαμάζοντάς με με κρασί το μάτι μου στραβώνει.
Μα έλα, Οδυσσέα, γύρνα εδώ, να σε ξενοφιλέψω,
και να σου κάμω προβοδό το θεό τον κοσμοσείστη·
γιατ' είμαι εκείνου εγώ παιδί, και κύρης μου παινιέται.

Και θα με γιάνη αν θέλη, αυτός, κι όχι άλλος μες στον κόσμο, <520>
μήτε θεός μακαριστός, μήτε θνητός κανένας.»

Είπε, κι εγώ αποκρίθηκα· «Μακάρι να δυνόμουν
να σε στερήσω από ψυχή κι από ζωή, και μέσα
στα μαύρα λημεριάσματα να σε γκρεμίσω του Άδη,

να μην μπορή το μάτι σου ν' ανοίξη μήτε ο Σείστης.»

Είπα, κι αυτός δεήθηκε στο μέγα Ποσειδώνα,
απλώνοντας τα χέρια του στα ολόαστρα τα ουράνια·

«Ώ Ποσειδώνα, βασταχτή της γης, και μαυροχήτη,
συνάκουσέ με, αν σου είμαι γιός, και κύρης μου αν παινιέσαι·

κάμε ο Δυσσέας ο κουρσευτής να μη γυρίση πίσω, <530>
[του Λαέρτη ο γιός, που βρίσκεται στο Θιάκι η κατοικιά του],
Κι αν είν' της μοίρας του γραφτό να δη τους ποθητούς του,
το σπίτι το καλόχτιστο και την πατρίδα εκείνος,
ας κακοφτάση αργά, χωρίς κανένα σύντροφό του,

με ξένο πλοίο, και συφορές να βρη στο σπιτικό του,»

Είπε, και τον συνάκουσε ο θεός ο μαυροχήτης.
Και τότες πιο θεόρατη ξανασηκώνει πέτρα,
στριφογυρνάει την, και με ορμή τη ρίχτει γιγαντένια,
και πίσω απ' το μαυρόπλωρο καράβι την τινάζει,

και κόντεψε του τιμονιού την άκρη να βαρέση. <540>
Κι η θάλασσα τρικύμισε σαν ήρθε κάτω η πέτρα,
[κι ήρθε το κύμα κι έσπρωξε πέρ' απ' τη γης το πλοίο].

Και στο νησί σα φτάσαμε που τ' άλλα μας καράβια
τα καλοσκάρωτα έμνησκαν, και που οι συντρόφοι γύρω

καθόντανε και κλαίγουνταν προσμένοντας μας πάντα,
ίσια στον άμμο σύραμε και αράξαμε το πλοίο,
και τότες βγήκαμε κι εμείς απάνω στ' ακρογιάλι.
Και φέρνοντας τα πρόβατα του Κύκλωπα απ' το πλοίο,
τα μοιραστήκαμε, μη βγή κανείς αδικημένος.

Μα στων αρνιών το μοίρασμα μου δώσανε οι λεβέντες, <550>
και το κριάρι ξέχωρα· και τό 'σφαξα στον άμμο,
του Δία του μαυρονέφελου, που είν' όλων βασιλέας,
και τα μεριά του πρόσφερα· μα εκείνος αψηφούσε
θυσίες, και λογάριαζε τα πλοία μας ν' αφανίση

τα καλοσκάρωτα, μαζί με τους καλούς συντρόφους.

Εκεί λοιπόν καθόμασταν ολήμερα ως το γέρμα,
με κρέατα και με κρασί γλυκό φαγοποτώντας.
Κι ο ήλιος σάνε βύθισε, κι απλώθηκε σκοτάδι,
να κοιμηθούμε πέσαμε στο περιγιάλι απάνω.

Έφεξ' η ροδοδάχτυλη της νύχτας κόρη Αυγούλα, <560>
και τότες τους συντρόφους μου προστάζω στα καράβια,
να μπουν και τα πρυμόσκοινα να λύσουν. Κι αυτοί μπήκαν
κι απάς στους πάγκους πήγανε και κάθισαν αράδα,
και τον αστραφτερό γιαλό με τα κουπιά βαρούσαν.

Και πλέγαμε βαριόψυχοι, που αν κι ήμασταν σωσμένοι,
τόσους συντρόφους χάσαμε καλούς κι αγαπημένους.

.