contacthomeImglogoL
Θ έ α τ ρ ο epidImg T e a t e r

ΘΕΑΤΡΙΚΑ ΕΡΓΑ/
TEATERPJÄSER

 

  • aspendos
  • epidauros
  • syrakuses
  • karthagena
  • alexandreia
  • termissos
  • delfoi
  • tautominion
  • lyon
  • efessus
  • priini
  • herodou
  • pergamus
  • sufetula
  • segesta
  • militos
  • dodoni
  • aspino
  • myra
  • filippoi

 

 

 

 

Strindberg: Historiska miniatyrer

Hemicykeln i Athen sv To ημικύκλιο της Αθήνας gr

Strindberg: Historiska miniatyrer, Hemicykeln i Athen

HISTORISKA
MINIATYRER
av
August Strindberg
Stockholm
Albert Bonniers förlag
Alb. Bonniers boktryckeri 1917

Hemicykeln I Athen

Efter en varm dag började solen sänka sig, och torget låg redan i skugga. Skuggan höjde sig och steg upp för Akropolisborgen, där Pallas* sköld ännu lyste som stadens skyddsvapen.

Utanför den brokiga pelargången syntes en grupp av män samlade framför den vita marmorsoffan, hemicykeln, där de syntes vänta någon för att få sätta sig. Där funnos ståtliga män, och sköna, men där var även en ovanligt ful, kring vilken de andra dock syntes trängas. Hans ansikte kunde vara slavens eller satyrens, och det fanns athenare som i det anletet läste alla laster och brott, vartill den fule mannen skall ha svarat: Tänk då vad Sokrates haft att strida emot, förty han är varken lastbar eller brottsling!

Det var nämligen Sokrates, känd av hela Athens befolkning som en särling den där filosoferade på gator och torg, på krogar och jungfruhus. Han skydde intet sällskap; umgicks med stadens överhuvud Perikles lika intimt som med den liderlige Alkibiades; han satt till bords med krämare och hantverkare, drack med sjömän i Piräus och bodde själv med sin familj i förstaden Kerameikos. När man frågade
varför Sokrates alltid var ute, svarade hans vänner, att »han hade tråkigt hemma». Och frågade hans bättre vänner huru han kunde umgås med sjömän och tullkarlar, svarade Sokrates själv: »Det är ju människor!».

Emellertid, vid filosofens sida, och när han satt, bakom hans stol, höll sig en yngling, utmärkt genom sin breda panna. Det var hans bästa lärjunge, som egentligen hette Aristokles, men just för pannans skull bar öknamnet Platon. Ävlandes med denne, nästan svartsjukt, att få visa sig i mästarens närhet, stod den sköne, fåfänge Alkibiades. Näst intill syntes den reslige, bistre Euripides, tragöden. Med ryggen vänd åt sällskapet och ritande i sanden, sluten inom sig, som om han alltid arbetade, stod Fidias, han som »skapat gudarna» åt Athen.

På brunnskaret satt en man med dinglande ben och alltid rörlig mun som om han slipade sin tunga till hugg och mothugg, pannan i rynkor, vissnad under ofruktbara tankemödor, ögonen som en orms lurande på rov. Det var sofisten, yrkesräsonnören Protagoras, som för några fikon eller ett par oboler kunde göra svart till vitt, men var tolererad i detta lysande sällskap, emedan han gav svar på tal, och han begagnades till att hålla samkvämet vid liv genom att hetsas på Sokrates, som dock alltid snärjde honom.

Slutligen kom den väntade. Det var statens överhuvud, som skulle ha varit konung, om icke konungavärdigheten var avskaffad. Hans yttre var kungligt, men hans uppträdande utan livvakt var borgarens. Han härskade också endast genom sina personliga egenskaper, klokhet, viljekraft, måttfullhet, besinning.

Efter hälsningarna, som antydde att man råkats förr på dagen, ty man hade tillsammans firat befrieisen från persern på Salamisfesten, satte sig sällskapet i den halvrundel av marmor som kallades hemicykeln.

När alla intagit sina platser, av hävd reserverade åt var en, uppstod en tystnad, ovanlig i denna krets som här brukade samlas i solnedgången liksom till en andlig måltid, utan bord och bägare, ett slags själarnas symposion, där utsvävningarna enligt Alkibiades endast voro intellektuella.

Alkibiades, den näst yngste, men bortskämde och påflugne, bröt först tystnaden.

-  Vi ha firat Salamis, vår räddningsdag ifrån barbaren, perserkonungen, och vi äro trötta, ser jag.

-  Icke så trötta, svarade nu Perikles, att vi förglömt vår vän Euripides' födelsedag, ty han såg dagen, som bekant, när solen lyste över slaget vid Salamis.

-  Han skall få ett dryckesoffer när vi komma under tak, till bords, och vid bägarna, avböjde Alkibiades.

Sofisten på brunnskaret hade fått jämt så mycket garn att han kunde börja spinna:

-  Huru veten  I, började han, att lyckan ligger i friheten från perserkungen? Huru veten I att Salamis var en lyckodag för Hellas? Har icke Aeschylos vår Store beklagat och med deltagande skildrat persernas sorgedag?

»O Salamis, ack hur avskyvärt är mig ditt namn!
Och när på dig, Athen, jag tänker, suckar jag!»

-  Hut,  sofist, hut! avbröt Alkibiades. Men Protagoras brynte näbb och gick på:

-  Jag säger icke, att Salamis' namn är avskyvärt, men Aeschylos säger det, och jag är som bekant icke Aeschylos. Jag har icke heller påstått att lyckan ligger i att tjäna perserkungen, jag har bara frågat, och den som frågar, påstår ingenting. Icke sant, Sokrates?

Mästaren redde i sitt långa skägg med fingrarna och svarade:

-  Det  givs direkta påståenden  och  indirekta; en fråga kan vara ett indirekt och lömskt påstående. Protagoras gjorde ett   lömskt påstående med sin fråga.

-  Bra, Sokrates! halvskrek Alkibiades, som ville elda på.

Perikles tog fatt ordet:

-  Protagoras har således påstått att I skulle vara lyckligare under perserkungen. Vad skall man göra med en sådan man?

-  Kasta honom baklänges i brunnen! Skrek Alkibiades.

-  Jag vädjar! protesterade sofisten.

-  Till pöbeln! där får du  alltid rätt! Klippte Alkibiades.

-  Man säger icke pöbeln när man är demokrat, Alkibiades; och man citerar icke Aeschylos, när Euripides är närvarande. När Fidias sitter här, talar man heldre om hans Parthenon och hans Alhena, vars peplos nu förgylles av den sjunkande solen. Artighet är sällskapslivets krydda.

Sålunda sökte Perikles föra samtalet i nya spår, men sofisten släppte icke bettet:

-  Om Fidias', sade han, om Fidias' athenastod behöver låna sitt guld av solen, så kan detta bevisa, att det av staten beviljade guldet  icke räckt till, och att alltså en brist uppstått. Icke sant, Sokrates?

Mästaren tystade oviljans sorl med sin utsträckta hand och talade:

-  Det skulle först bevisas  att Fidias* bildstod behöver låna guld av solen. Men som det är obevisat, förfaller hela  talet om guldbristen. För övrigt kan man icke låna guld av solen - det är alltså bara prat av Protagoras, och han förtjänar intet svar.
-  Skulle däremot Fidias  vilja  svara: När du har gjort Athena  däruppe på Parthenon, har du gjort Athena då?                                                  
-  Jag har gjort hennes bild! svarade Fidias.
-  Rätt! Du har gjort hennes bild. Efter vilken förebild då?
-  Efter min inre.
-  Alltså icke efter en yttre? Har du sett gudinnan med dina ögon?
-  Icke med mina yttre ögon.
-  Finns hon då, utom dig eller inom dig?
-  Om ingen lyssnar på oss, skulle jag svara: hon finns icke utom  mig, alltså finns hon icke.
Perikles avbröt:
-  Statens gudar! Vänner, tagen er i akt! Men Sokrates fortfor:
-  Du, Fidias, har även gjort Zeus i Olympia, alltså har han icke gjort dig!
-  Statens gudar! Akten er, vänner! Varnade Perikles.
-  Hjälp, Protagoras, Sokrates stryper mig! klagade Fidias.
-  Zeus har mig veterligt, svarade sofisten, icke skapat människan, utan det har Prometheus gjort. Men Zeus gav den ofullkomliga människan tvenne oförgängliga gåvor: blygsel och rättskänsla.
-  Då är icke Protagoras medskapad av Zeus, ty han saknar både blygsel och rättskänsla.
Det var Alkibiades, som gav igen, men nu fattades ordet av den tyste tragöden, Euripides.
- Tillåt mig tala både om Zeus och Prometheus; och finn icke oartigt, att jag anför min store lärare Aeschylos då jag ordar om gudarna.
Men Perikles avbröt:
-  Om icke mina ögon bedraga mig, såg jag ett par öron sticka upp bakom Hermesstoden, och dessa åsneöron  kunna   endast  tillhöra  den  berömde garvaren.
-  Kleon! inföll Alkibiades.
Men Euripides återtog ordet:
-  Vad bryr mig garvarn,  mig som icke rädes statens gudar?  Dessa gudar, om vilkas undergång vår Aeschylos redan längesen har siat.    Säger icke hans Prometheus att olympiern skall störtas av hans son, den son som skall födas av en jungfru? Säger han icke, Sokrates?
-  Helt visst: »En son den jungfrun föder, som mer stark än fadren blir.» Men vem han blir, och när han födas skall, det förtäljer han icke.
-  Nåväl, jag tror att Zeus redan är i själatåget.
Återigen hördes Perikles' varnande stämma:
-  Statens gudar. -Tyst, vänner! Kleon lyssnar!
-  Jag, däremot, inföll Alkibiades, jag tror att Athen ligger för döden. Medan vi firat Salamis, ha spartanerna rest sig och härjat  norrpå: Megaris, Lokris, Böotien och Phokis stå redan på Spartas sida.
-  Det är kända saker, du berättar, avvärjde Perikles, men vi njuta stillestånd för ögonblicket, och vi ha satt tre hundra skepp i sjön. – Menar Sokrates att där är fara?
-  I statens angelägenheter får jag icke blanda mig, men är Athen i fara, så tar jag sköld och lans som förr
...
-  När du räddade mitt liv vid Potidäa, ifogade Alkibiades.
-  Nej, där är faran  icke, inföll nu  Euripides; icke i Sparta  ligger den, men här hemma. Demagogerna ha rört i träsket, och därför ha vi pesten på agoran och pesten i Piraeus.
-  Pesten i Piraeus är nog den värsta, sade Protagoras, icke sant, Alkibiades?
-  Jo, ty där har jag mina bästa flickor. Mina flöjtblåserskor, som skola tjäna vid aftonens gästabud, har jag vid  hamnen, men, vid Herakles, här fruktar ju ingen döden?
-  Ingen fruktar, ingen önskar, svarade Sokrates, men har du andra flickor, skulle det höja glädjen.
-  Euripides tycker inte om flickor, inföll Protagoras.
-  Det lögst du, genmälde Euripides. Jag tycker om flickor, men inte om hustrur.
-  Inte jag heller, jo οm andras! Tillspetsade Alkibiades.
-  När Alkibiades var yngre tog han männen från hustrurna, nu tar han hustrurna från männen!
Perikles reste sig:
-  Låtom oss gå till gästabudet och söka väggar kring våra samtal, väggar utan öron!  - Stöd mig, Fidias, jag är trött!
Platon nalkades Sokrates.
-  Mästare, låt mig bära din mantel, bad han.
-  Det är min hederssyssla, gosse, avspisade Alkibiades.
-  Har varit, invände Sokrates; nu är det Platons, bredskallens; kom ihåg det namnet. Han härstammar från Kodros, sista konungen, som gav sitt liv för att förlossa sitt folk. Platon är kungafödd!
-  Och Alkibiades är av hjälteätt, alkmeonid, som hans morbror Perikles, ädelt sällskap!
-  Men Fidias är av gudaätt, det är mera.
-  Jag är sannolikt av titansläkt, inföll
Protagoras, jag sade sannolikt, ty man vet överhuvud
ingenting, knappast det. Inte sant, Sokrates?
-  Du vet överhuvud ingenting, knappast vad du pratar!
Sällskapet tog vägen över heliga gatan och begav sig i flock till Dionysos-teatern, i vars närhet Alkibiades bodde.
*

Demagogen Kleon hade verkligen osedd lyssnat till samtalet, men det hade även en annan man gjort. Denne hade gul hy och svart helskägg, samt tycktes
tillhöra hantverkarnas klass. När det lysande sällskapet avlägsnat sig, steg Kleon fram, lade sin hand på den okändes axel och sade:
-  Du hörde hela samtalet?
-  Väl gjorde jag, svarade denne.
-  Då kan du vittna.
-  Jag kan icke vittna, emedan jag är främling.
-  Men du hörde lika fullt hur man smädade statens gudar.
-  Jag är en syrier och känner blott den ende sanne guden. Edra gudar äro icke mina.
-  Du är en hebré alltså, och heter -

-  Jag är en israelit av Levi stam, och kallar mig nu Kartafilos.
-  En fenicier alltså?
-  Nej, en  hebré. Mina förfäder kommo från landet Ur i Kaldéen, råkade sedan i träldom i Egypten, men fördes av Mose och Josua in i Kanans land, där vi voro mäktiga under egna konungar, David och Salomo.
-  Känner icke!
-  Men för två hundra år sedan förstördes vår stad Hierosolyma av den babyloniska Nebukadnezar, och vårt folk fördes i fångenskap till Babylon. När sedan det Babyloniska riket togs av perserkungen, råkade vi under persiskt övervälde och vi ha suckat under avkomlingar av eder Xerxes från Salamis, den vi kallat Ahaschverus.
-  Edra fiender, våra fiender; alltså, gästvän, hur kom du hit?
-  När assyriern första gången ville föra oss i fångenskap, flydde de som kunde, och de togo vägen åt Rhodos, Kreta, grekiska öarna, men av dem, som redan förts bort, skickades en del norrut till Medien. Mina förfäder gingo hit från Medlen, och jag är en nykomling.
-  Det du säger är mig endast dunkelt tal, men jag har hört ert folk  prisas såsom trogna statens gudar.
-  Gud! Det finns bara en den Ende och Sanne, som skapat himmel och jord och givit vårt folk löftet.
-  Vilket löfte?
-  Att våra släkter skola besitta jorden!
-  Vid Herakles! Men början är icke lovande!
-  Så är vår tro, och den har hållit oss uppe, under ökenvandring och fångenskap.
-  Vill du vittna mot dessa gudsförsmädare?
-  Nej, Kleon, förty I ären avgudadyrkare, men Sokrates och hans vänner tro icke på era avgudar, och det skall räknas dem till rättfärdighet. Ja, Sokrates synes mig snarare dyrka den Evige,  Osynlige, vars namn icke får nämnas. Därför vittnar jag icke mot honom.
-  Är du på den sidan? Gå då i frid, men tag dig väl till vara. Gå!
-  Abrahams, Isaks och Jakobs gud skall bevara mig så länge jag och mitt hus bevarar hans rätter!
Kleon hade sett sin vän och yrkesbroder Anytos i pelargången, och därför släppte han den oböjlige hebréern, som i hast skyndade undan utåt Oljetorgets sykomorallé, där han försvann.
Anytos, garvaren och statsmannen, kom fram läsande högt ur ett skrivet tal, han ämnade hålla:
-  »Athen eller Sparta; det är hela stridsfrågan...»
Kleon nalkades nyfiken och avbröt:
-  Vad läser du, Anytos?
-  Ett tal.
-  Jag  hörde't! Athen eller Sparta. Folkvälde eller fävälde! Folket det tyngsta, det odlande, det frambringande ligger nederst, på botten som guldet. Fänaden, drönarna, de rike, de förnäme, de lättaste
flyta upp som spån och kork. Athen, det är folkväldet, har alltid varit, skall alltid bli. Sparta, det är fäväldet!
-  Fåväldet menar du? Kleon!
-  Nej, fä! Därför, Anytos, är Athen illa styrt, då Perikles, den rike mannen som skryter med kungliga   anor,   har  kommit   till  väldet! Hur kan han känna med detta folket, då han aldrig varit därnere? Hur kan han se dem rätt däruppifrån? Han sitter på Parthenons gaveltak och ser athenarna som myror, under det de äro  lejon med klippta klor och urtagna tänder. Vi, Anytos, födda därnere, uppfödda vid garvarebark och hundlort, vi förstå våra svettiga
bröder, vi känna dem på lukten så att säga. Men lika drager lika åt sig; därför har Sparta fått en dragning åt Athen, åt Perikles och hans anhang. Perikles suger Sparta åt sig, och vi förgås...
Anytos, själv talare, älskade icke vältalighet från andras läppar, därför avklippte han tvärt:
-  Perikles är sjuk.
-  Är han sjuk?
-  Ja, han  har hetta i kroppen.
-  Må tro? Kanske pesten?
-  Kanske!
Detta inkast från Anytos hade korsat Kleons långrandiga tankegångar, och ett nytt hopp blixtrade:
-  Och efter Perikles? sade han.
-  Kleon, naturligtvis.
-  Varför icke? Folkets man för folket, men inga filosofer eller histrioner.
-  Jaså, Perikles är sjuk.
- Såå?
- Hör du, Anytos, vem är Nikias?
-  Det är en förnäm, som tror på orakel...
-  Rör inte vid oraklen; jag tror visserligen inte på dem, men en stat fordrar för sitt bestånd en bestämd homogenitet i allt, i lagar, seder och religion. Därför håller jag på statens gudar - med tillbehör.
-  Jag håller också på statens gudar - så länge folket håller på dem!
De båda vältalarna började trötta varandra, och Kleon ville komma i ensamheten för att ruva de ägg som Anytos värpt åt honom; därför kastade han åt sidan:
-  Du sa att Nikias...
-  Jag skall gå att bada, avbröt Anytos, annars får jag inte nattsömnen.
-  Men Alkibiades, vem är det?
-  Det är förrädaren  Ephialtes som skall visa perserkonungen till Termopylä.
-  Perserkonungen i öster, Sparta i söder...
-  Macedonien i norr...
-  Och i väster det nya Roma!
-  I alla fyra väderstrecken fiender! Ve Athen!
-  Ve Hellas!
*

 

Gästerna voro samlade hos Alkibiades, som avlägsnat sig genast vid framkomsten i det lovliga ärendet att hämta flöjtblåserskor. Som aftonen var varm hade man dukat i aulan eller gården, som var omgiven av korintiska pelargångar och upplyst av många lampor hängande mellan pelarna.
En lätt aftonmåltid var intagen, murgrönskransarna utdelade och bägarna framsatta.
Aspasia, det enda fruntimret, innehadehedersplatsen bredvid Perikles. Hon hade kommit först, ledsagad av sina slavar, och hon väntade otåligt att talarstriden skulle börja. Men Perikles var mörk och trött; Sokrates låg tyst på sin rygg och skådade uppåt stjärnorna; Euripides tuggade på en trästicka och var sur; Fidias knådade brödkulor som under hans hand togo djurformer; Protagoras viskade vid Platon, som höll sig bakom med en klädsam ungdomlig blygsamhet.
Men längst ner vid bordet satt skelettet, som fått en krans av rosor kring den vita pannan. För att utplåna det hemska i den objudna gästens närvaro, hade Alkibiades stuckit en lök mellan dess framtänder och placerat en asfodeloslilja i dess ena hand och på vilken skelettet syntes lukta.
När tystnaden slutligen blev tryckande, ryckte Perikles upp sig ur sin lojhet, och öppnade samtalet.

- Jag vill, började han, i all  sämja och utan att väcka strid, framställa den ofta uppkastade frågan om Euripides' påstådda kvinnohat. Vad säger Protagoras ?
-  Vår vän  Euripides har varit gift tre gånger och haft barn alla gånger; han kan således icke vara kvinnohatare. Inte sant, Sokrates?

-  Euripides, svarade Sokrates, Euripides älskar Aspasia som vi alla, och kan därför icke vara kvinnohatare; han älskar, med Perikles' goda minae, Aspasias själsskönhet, och är därför icke kvinnohatare. Om  Aspasias  kropp  är icke mycket gott att säga, och den kommer oss  icke vid! Är Aspasia skön, Fidias?
-  Aspasia är icke skön, men hennes själ är skön och god; icke sant, Perikles?
-  Aspasia är min väninna och vårt barns moder; Aspasia är en vis,  ty hon äger blygsel och rättskänsla, självkännedom och besinning;   Aspasia är klok, ty hon tiger när vise män tala. Men Aspasia kan få vise män att tala vist, när hon hör på dem; ty hon hjälper dem att föda tankar, icke likt jordemodren Sokrates som bara drar ut fostret, utan hon giver av sitt kött åt deras själ. Protagoras vidtog:
-  Aspasia är som allas vår moder Kybele; hon bär oss vid sin barm.
-  Aspasia är cittrans skal, utan vilken våra strängar intet ljuda:,  ifogade Fidias.
-  Aspasia är allas vår moder, återtog Sokrates, men hon är även amman som tvättar våra nyfödda tankar, och lindar dem i sköna slöjor;
Aspasia mottager våra orena barn och återger dem renade, ger ingenting, men genom att ta emot ger hon givaren tillfälle att giva.
Euripides fångade det fallna spörsmålet:
-  Jag var anklagad, och är frikänd, icke sant, Aspasia?
-  När du friat dig själv från anklagelsen, är du frikänd, Euripides.
-  Kära! käraste kärande, och jag skall svara!
-  Nåväl, med dina egna ord skall jag anlägga käromålet.  -  Hippolitos säger på ett ställe i din tragedi av samma namn:

»Vi skulle kvinnan, detta avskum, detta skarn,
0 Zeus, du bostad giva under solens ljus?
Nej, ville mänskosläktet du plantera ut,
det ingalunda medelst kvinna borde ske;
1 dina helgedomar kunde männen ju
frambära koppar, silver eller guld och så
sig köpa barnavkomma  därför vart och  ett
alltefter gåvans värde.    Så i sina hus
ostörda finge männen utan kvinnor bo.
Men nu, så snart vi föra detta onda in
i huset, genast all dess tillgång tömmes ut.
Vad mäkta otyg kvinnan är, ses därav klart,
att fadern, vilken henne fött och fostrat, ger
med henne hemgift, blott att bli det onda kvitt.»

-  Välan, Euripides, försvara dig.
-  Om jag vore sofist, som Protagoras, skulle jag svara: Detta har Hippolitos sagt, icke jag. Men jag är diktare, och talar genom mina barn. Nåväl: jag1 har sagt det, jag har menat det, när jag skrev det; jag menar det än! Och likafullt, jag älskar nästan alltid en kvinna, fastän jag hatar hennes kön. Förklara det,  kan jag icke, ty jag var aldrig förvänd som  Alkibiades. Kan Sokrates förklara det?

-  Javäl! Man kan älska en kvinna och hata henne på samma gång.  Allting födes av sin motsats, kärlek av hat, hat av kärlek. Hos min maka älskar jag det goda moderliga, men jag hatar det uronda hos henne; alltså kan jag älska och hata henne samtidigt. Icke sant, Protagoras?
-  Nu är Sokrates sofist! Svart kan icke vara vitt.
-  Nu är Protagoras enfaldig. Detta salt här i karet är vitt; men släck lamporna, så är det svart! Saltet är således icke absolut vitt, utan dess vithet beror av ljuset. Jag skulle snarare  tro  att  saltet är svart i sig självt, ty frånvaron av ljus är mörker, och mörker är intet i sig självt, ger ingenting ifrån sig till saltet, vilket således i mörkret är mera i sig självt, sin sanna natur, och  följaktligen  svart!   - Men en sak kan i ljuset vara både svart och vitt. Denna havsål är svart ovanpå, men vit inunder. Likaså kan någonting vara både gott och ont. Och alltså har Euripides rätt, när han säger att han både älskar och hatar kvinnan. Nu är den, som bara hatar kvinnan, en kvinnohatare, men Euripides älskar ju även kvinnan. Följaktligen är Euripides icke kvinnohatare. Vad synes Aspasia?

-  Vise Sokrates! Du erkänner att Euripides hatar kvinnan, alltså är han väl kvinnohatare.
-  Nej, mitt sköna barn, jag erkände att Euripides både älskade och hatade kvinnan, både märk noga  det. Jag älskar Alkibiades, men  avskyr och hatar hans  karaktärlöshet; nu frågar jag vännerna här: Är jag Alkibiades' hatare?
-  Nej, för ingen del! svarade korus.
Men Aspasia var stucken och ville sticka igen:
-  Du vise Sokrates, hur har du det med din maka?
-  Den vise talar icke gärna om sin hustru! Protagoras högg in:
-  Lika ogärna som om sin svaghet.
-  Du sade't. Man offrar åt jorden, men ogärna; man binder sig, men utan nöje; man fördrager, men man älskar icke; man gör sin plikt åt staten, men tungt. Det finns bara en Aspasia, det är Perikles'. Den största kvinnan åt den störste mannen. Perikles är den störste i staten liksom Euripides på scenen.
Protagoras fann utan att söka:
-  Är Euripides större än Aeschylos och Sofokles ?
-  Förvisso, Protagoras! Han är oss närmare; han säger våra tankar och icke förfädrens; han kryper ej för gudarna och ödet, han  kämpar mot dem; han älskar människorna, känner dem och beklagar dem; hans konst är mera konstrik, hans känslor mera varma, hans bilder mera levvande än de gamles. Men nu vill jag tala om Perikles!
-  Håll, Sokrates! På Pnyx och Agoran, men icke här! Nog för att jag behövde ett gott uppmuntrans ord, då falska anklagelser hagla. Vi ha kommit hit för att glömma, icke för att minnas, och Sokrates fröjdar oss mest då han ordar om de högsta tingen, dit jag icke räknar den Atheniensiska staten. Så där! Nu kommer Alkibiades med följe. Tänden mera ljus gossar; och is på kannorna!
Nu hördes ett buller i portgången; hunden skällde, portvakten skrek, och in tågade Alkibiades med sitt följe. Han var härlig att skåda i sin omgivning, vilken utom flickorna bestod av två okända män, dem han fiskat upp i ett vinhus.
-  Papaja! hälsade han. Här är värden! Och här är Aristofanes, en blivande komediant. Här är romaren Lucillus, som gått i landsflykt  såsom för detta decemvir. Han var med om Virginiahistorien, ni vet, jungfrun som fick man mot sin vilja. Romarne ha nämligen jungfrur, det ha inte vi! Icke sant, Lais! Detta är en av de många  Lais, som suttit för Fidias!
- Aspasia skall icke tycka illa vara!
- Och så är det flöjtblåserskor från Piraeus. Om de ha pesten vet jag inte!  Vad gjorde det mig?  Jag är tjugu år och har ingenting uträttat.  Varför leva då?  Nu skall Lais dansa!  Papaja!
Euripides reste sig och vinkade tystnad:
-  Må dansen dröja, Perikles är icke road och synes allvarlig.
Där blev ett uppehåll. Hettan var tryckande och beklämmande. Det var icke åskluft men något liknande, och allas sinnen tycktes gripna av en orofylld väntan. Då föll, liksom av en händelse, skelettets arm ner mot knäet, med en kort knick. Blomman, som hållits under näsan, låg på golvet. ' Alla ryste till, även Alkibiades, men vred på sig själv över denna svaghet tog han en bägare, och steg fram:
-  Skelettet är törstigt! Jag dricker det till; vem gör mig besked?  Sokrates kan bäst; han tar sin halvkanna i taget utan att blinka.
Sokrates var ju känd för att kunna dricka obegränsat, men nu hade han icke lust:
-  Icke i dag! Vinet är mig beskt!
Och vändande sig till Perikles, viskade han:
-  Här ha kommit onda ögon! Den där Aristofanes är icke vår vän; känner du honom?
-  Mycket litet! Men han ser ut som om han ville mörda oss.
Alkibiades fortfor att apostrofera skelettet:
-  Så där ser Athen ut vid det här laget! Köttet har Sparta och perserkungen gnagit; huden har Kleon garvat, ögonen ha bundsförvanterna rivit, tänderna ha medborgarna tagit ut, dessa   medborgare som Aristofanes känner och vilka han snart kommer att rita av. Min bägare, skelett! Polla metaxy pelei, kylikos kai keileos akru!
Nu ändrades plötsligen scenen. Skelettet sjönkner bakåt som en rusig man; lamporna började gungai kedjorna, saltkaret gick på bordet - Ohioh! Ohioh! skrek Alkibiades. Tralall! Ha ha ha! Bordet vacklar, soffan gungar, är jag rusig eller är rummet rusigt? Alla fasade, men Sokrates bjöd lugn:
-  En gud är nära! Tyst! Marken skakar, och jag hör... rullar åskan? Nej! Det är jordskalv!
Alla störtade upp, men Sokrates fortfor:
-  Lugnen er! Det är över nu!
Och sedan alla återtagit sina platser:
-  Jag var fem år, då Sparta jordskakades, tjugu tusen människor omkommo och bara sex hus stodo kvar. Det var Sparta! Nu är det Athen.   Ja, vänner, en röst säger mig: innan en man nått åldern äro vi bortskjutna som småfåglar!
Åter skällde hunden och skrek portvakten. In trädde en objuden med upprört utseende:
-  Nikias! hälsade Alkibiades. Nu blir jag nykter; den betänksamme Nikias går till gästabud, vad står då på?
-  Tillgiv en objuden gäst...
-  Må Nikias tala!
-  Perikles, började den nykomne tvekande. Din vän, vår vän, Athens och Hellas' ära, Fidias är anklagad ...
-  Håll tyst!
-  Anklagad... o blygd... att ha... jag kan icke säga det utan att gråta...
- Säg!
-  Fidias är anklagad att ha försnillat guld från Athenastoden.
Den tystnad som nu uppstod bröts först av Perikles:
-  Fidias döljer sitt anlete i manteln, han blygs
på Athens vägnar... Dock, låtom oss inför gudar
och underjord svärja på Fidias oskuld.
-  Vi svärja! ropade alla som en man.
-  Jag svär också! sade Nikias.
-  Athen är vanärat, när man svär att Fidias icke stulit.
Nikias  hade  trätt fram  till  Perikles* plats, och böjande sig framom Aspasia, viskade han:
-  Perikles, din son Paralos är sjuk.
-  I pesten? - följ mig, Aspasia.
-  Det är icke min son, men det är din, därför följer jag.
-  Huset störtar, vännerna skiljas, allt skönt förgår, det fula består.
-  Och gudarna sova!
-  Eller ha de utvandrat!
-  Gudarna äro döda! Låtom oss göra nya.
En jordstöt släckte lamporna, och alla gåvo sig ut på gatan utom  Sokrates och Alkibiades.
-  Fidias anklagad för stöld! Må världen ramla! sade Sokrates och försjönk som vanligt i en sinnets frånvaro som liknade sömn. Men Alkibiades tog en dubbelbägare av de största, svepte den och improviserade:

Må alltet ramla ifrån Pindos opp till Kaukasus,
då blir Prometheus lös och skänker åter eld
åt frusna mänskor,
och Zeus går ned till Hades, Pallas säljer sig
åt löpska ynglingar.
Apollon krossar lyran för att flicka skor.
Då löper Åres från sin stridshingst för att vakta får.
På spillrorna av jordens härligheter
står Alkibiades allena
i känslan av sitt allmaktsjag
och skrattar!

 

Pesten hade brutit ut i Athen och jordbävning hade kommit till. När Perikles i Aspasias sällskap uppnådde hemmet, var sonen med den frånskilda makan död. Enligt rådande sed och för att visa det han icke blivit mördad, var liket utställt i portgången. En liten kista av cederträ målat i rött och svart stod på en bår och visade den döde i sin vita svepning med krans på huvudet, virad av dödens ört, den starkt doftande Apium eller Selleri. Obolen hade han i munnen, färjelönen åt Charon.
Perikles gjorde en tyst bön utan att visa några tecken av djupare sorg, ty han hade prövat mycket och lärt att lida:
-  Två söner togo gudarna ifrån mig. Är det försoningsoffer nog?
-  Vad hade du att försona? frågade Aspasia.
-  Den ena får lida för den andra. Den enskilde för staten. Perikles har lidit för Athen.
-  Förlåt att mina tårar torka fortare än dina. Tanken på att vår son lever, ger mig tröst.
-  Mig även, men mindre.
-  Skall jag gå, innan din hustru kommer?
-  Du skall icke övergiva mig, ty jag är sjuk.
-  Du har länge talat därom; är det allvarligt?
-  Min  själ är sjuk. När staten lider, är jag sjuk... Här kommer den   dödes moder!
En svartklädd kvinna syntes i porten; hon bar dok för att dölja hur håret var avklippt, hade en krans i handen, och hon följdes av en slav med fackla.
Hon märkte icke genast Aspasias närhet, hälsade med en blick sin forne make, och lade kransen på den dödes fötter:
-  Jag bringar blott en dödskrans åt min son. Men i stället för obolen, skall han medbringa en kyss från sin moders läppar.
Hon kastade sig framåt och kysste den döde.
-  Akta dig för döden! sade Perikles och fattade hennes arm; han dog i pesten.
-  Mitt liv var blott en långsam död; en hastig är mig kärare.
Nu märkte hon Aspasias närvaro, och rätande upp sig sade hon med  lugn och värdighet:
-  Säg din väninna att hon går.
-  Hon går, och jag följer.
-  Rätt så! Ty nu, min Perikles, är sista bandet löst som höll oss samman! - Farväl!
-  Farväl, min hustru! Och vänd till Aspasia sade han:
-  Giv mig din hand, min maka!
-  Se här min hand!
Den sörjande modern dröjde:

-  Vi råkas alla, icke sant, en gång; och då som vänner, du, hon och han, som gått förut att reda rum åt hjärtan som av livets trånga lagar skildes åt.

*

Perikles och Sokrates vandrade i platanernas allé nedanför hemicykeln och samtalade.
-  Fidias är frikänd för stölden, men fängslad som smädare av statens gudar.
-  Fängslad? Fidias!
-  Det påstås att han i Athenas sköld skulle ha avbildat mig och sig  själv.
-  Där är folket, som hatar allt stort. Anaxagoras i landsflykt, emedan han var för vis; Aristides i landsflykt, emedan han var alltför rättvis; Themistokles, Pausanias... Vad har du gjort, Perikles, då du gav folket makten?
-  Vad rätt och rättvist var! Jag faller visserligen på eget svärd, men med ära. Jag går omkring och dör, bit för bit, liksom Athen. Visste vi att vi smyckade vår stod till griftefärd, att det var svepningen vi vävde; visste vi att det var begravningssånger våra tragöder sjöngo?
Athen dör, väl. Men av vad?
-  Av Sparta!
-  Vad är Sparta?
-  Det är Herakles, klubban, lejonhuden, den råa styrkan. Vi athenare  äro Theseus' söner mot Herakliderna, Dorierna mot Jonierna! Athen dör av Sparta, men Hellas dör av självmord.
-  Jag tror att gudarna ha övergivit oss.
-  Min tro också, men det gudomliga lever.
-  Där kommer Nikias, olycksbudet!
Nikias kom verkligen, och när han såg frågan i de båda vandrarnas anleten och blickar, svarade han ofrågad:
-  Från Agoran!
-  Vad nytt från Agoran?
-  Folkförsamlingen söker hjälp hos macedoniern.
-  Varför icke hos persern? Väl, då är slutet nära. Söka de hjälp  hos fienden? Hos barbaren, macedoniern, som ligger över oss likt ett lejon på berget. - Gå, Nikias, och säg att Perikles är döende. Och bed dem välja den värdigaste till hans efterträdare!    Icke  den   ovärdigaste! Gå, Nikias, men gå fort!
-  Jag går, sade Nikias, men efter en läkare! Och han gick.
-  Mig botar ingen läkare! svarade Perikles med matt stämma såsom talande inåt. Och han satte sig på sin gamla plats i hemicykeln.
När han vilat en stund, gjorde han ett tecken åt Sokrates att denne skulle nalkas, ty han ville icke höja rösten.
-  Sokrates, min vän, började han; detta är en döendes avsked. Du var den visaste; men tag icke illa upp, var icke för vis; sök icke det oåtkomliga, och förvilla icke sinnena med spetsfundigheter. Gör icke det enkla dubbelt. Du vill se tingen med båda ögonen; men den som siktar med båge skall sluta ena ögat, eljest ser han målet tvefalt. Du är icke sofist, men kan lätt få skenet; du ;ar icke libertin, men du umgås med sådana; du hatar din stad och ditt land, med rätta,   men du skall älska dem i döden, ty det är din plikt; du föraktar folket, men du skall ömka det. Jag beundrade icke plebs, men jag gav dem rätt och rättvisa; därför dör jag!
God natt! Sokrates. Nu är det mörkt för mina ögon. Du skall sluta dem och ge mig kransen. Nu somnar jag. Om, och när jag vaknar, då är jag på andra sidan, och då skall jag sända dig en hälsning, om gudarna tillåta. God natt!
-  Perikles är död. Hören det, athenare, och gråten, såsom jag!
Folket strömmade till, men de gräto icke. De undrade endast vad nu skulle komma, och de nästan gladde sig åt det nya.
*

Kleon, garvaren, stod i talarestolen på Pnyx. Bland de mest uppmärksamma åhörarne syntes Alkibiades, Anytos och Nikias.
Kleon talade emellertid och sade:
-  Perikles är död och Perikles är begraven; nu vet vi det! Låt honom vila i rο med sina förtjänster och fel, ty fienden står i Sphakteria och vi måste ha en fältherre; det kan Perikles' skugga ingenting göra åt. Här bakom sitta två spekulanter, förnäma herrar båda två; den ena heter Nikias, därför att han aldrig segrat; den andra heter Alkibiades, och hans segrar känna vi: bägaren och flickan. Hans karaktär känna vi däremot icke, men I skolen känna den, athenare, en gång, och han skall visa framtänderna själv. - Här har föreslagits till fältherre, den, och den, och den, eget nog alla stora kaxar, men alla förnäma, förstås!
Athen, som avsvurit alla konungar och vederlikar har nu att slåss mot det kungliga Sparta, och måste troget sina traditioner visa sig i fält under en folkets man, som Ι kunnen lita på. Vi behöva ingen Perikles, som beställer statyer och bygger tempel till ära och fördel - Athen har nog av sådant krimskrams! Men nu skulle vi ha en man, som förstår krigskonst, har hjärta i bröstet och huvud på axlarna. Vem önsken I,atheniensiske män?
Alkibiades sprang upp som ett ungt lejon och grep ordet utan omsvep:
-  Atheniensiske män, jag föreslår garvaren Kleon, icke därför att han är garvare, ty det är något annat. Visserligen kan hären synas lik en oxhud och Kleon liknas vid en kniv, men Kleon har andra egenskaper som just är fältherrens. Hans sista fälttåg mot Perikles och Fidias slutade ju med triumf för Kleon. Han ådagalade ett mod som aldrig svek och ett förstånd som övergick - allt mänskligt förstånd. Hans strategik var visserligen icke lejonets, men han segrade, och det är huvudsaken. Jag föreslår Kleon till fälttågets ledare. Här inträffade nu, att den grova ironien ändock var för fin, och att folket tog den för allvar. Alkibiades åtnjöt även ett visst anseende för sin släktskap med Perikles och man lyssnade gärna till hans tal. Därför ropade nu hela folkförsamlingen på Kleon, och han var vald.
Men Kleon hade aldrig drömt om en fältherreära och han var nog klok att icke sträva högre än han räckte. Därför protesterade han mot valet skrikande och svärjande vid alla gudar.
Men Alkibiades fattade genast sakläget i strupen, och inseende att detta val vore Kleons död, besteg han en ledig talarstol och orerade:
-  Kleon skämtar och Kleon är blygsam, han vet icke  själv  vilken  fältherre  han  är,  ty han  har icke prövat sig, men jag vet vem han är; jag yrkar på hans val, jag fordrar att han fyller sin medborgarplikt, och jag stämmer honom inför Areopagen, om han undandrager sig, då fäderneslandet är i fara.
-  Kleon  är vald! skriade allt folket. Men Kleon protesterade ännu:
-  Jag känner icke skillnad på en hoplit och en peltast, jag kan icke föra en lans, icke sitta på en häst...
Men Alkibiades överröstade honom:
-  Han kan allt: styra stat och bedöma konst, föra processer och lura sofister; han kan disputera de högsta tingen med Sokrates, han äger med ett ord alla offentliga dygder och alla hemliga laster. Folket skrattade nu, men Kleon var fast.
-  Athenare, avslutade Alkibiades mötet. Folket har talat, och  det givs intet vad. Kleon är vald! Nu är Sparta förlorat!
Församlingen upplöste sig. Men Kleon stod kvar bredvid vännen Anytos.
-  Anytos! sade han, jag är förlorad.
-  Sannolikt! svarade Anytos.
Men Alkibiades avtågade vid Nikias' sida.
-  Nu är Kleon död som en hund! - Sedan kommer jag! sade Alkibiades.

*

 

Sokrates gick och mediterade hemma på sin
gård, vilken var mycket enkel och saknade
pelargångar. Hans hustru kardade ull, och det såg ut
som om hon luggade någon.

Den vise teg, men hustrun talade, det var hennes natur.
-  Vad gör du?  sade  hon.
-  För gammal bekantskaps skull, svarade mannen, vill jag svara dig, ehuruväl jag icke är skyldig svara dig:  Jag tänker!
-  Är det ett göromål för en nian?
-  Förvisso ett högst manligt göromål.
-  Det syns åtminstone inte vad du gör.
-  När du gick med barn, syntes det inte, men när det var fött, syntes det, och framför allt hördes. Alltså kunna göromål som i början icke synas, seder- mera bliva synliga och äro därför icke att förakta, minst av dem som bara tro på det synliga.
-  Är det sådant ni sysselsätter  er med hos Aspasia?
-  Sådant och mera.
-  Ni dricker skarpt också?
-  Ja, den som talar blir törstig i halsen, och den törstige måste dricka.
-  Vad är det hos Aspasia, som lockar männen ?
-  Det är vissa egenskaper som utgöra samlevnadens blomma; det är hänsyn, smak, måttfullhet.
-  Det var åt mig?
-  Det var åt Aspasia.
-  Är hon skön?
-  Nej.
-  Så påstår Anytos.
-  Han säger osant. - Råkar du Anytos, Kleons vän, min fiende?
-  Han är icke min fiende.
-  Men min! Du tycker alltid om mina fiender, och hatar mina vänner; det är dåliga tecken.
-  Dina vänner äro dåliga människor.
-  Nej, tvärtom. Perikles var den störste, Fidias den bäste, Euripides den ädlaste, Platon den klokaste, Alkibiades den mest   talangrike, Protagoras den skarpaste.
-  Och Aristofanes då?
-  Det är min fiende, fastän jag inte vet varför.Jag förmodar du hört talas om den komedi han skrivit om mig.
-  Anytos har berättat den för mig; har du sett den?
-  Jag  var  och   såg  Molnen  i går.
-  Var det roligt, var det kvickt?
-  Vad tyckte Anytos ?
-  Han fick mig att skratta, när han gav några scener...
-  Då måste den vara rolig, ty eljest skulle du icke ha skrattat.
-  Skrattade du icke, min Sokrates?
-  Jo, naturligtvis, eljest hade man ansett mig vara ett dumhuvud. Du vet att han skildrat mig som en skurk och en narr; som jag är ingendera, så var det ju icke allvar, följaktligen var det skämt.
-  Tror du det? Jag tror det var allvar.
-  Och du skrattar åt allvaret! Gråter du åt skämtet då? Det är ju att vara från sina sinnen.
-  Menar du att jag är galen?
-  Ja, om du menar att jag är en skurk.
-  Du vet att Kleon är i fält.
-  Jag har hört det till min förvåning.
-  Förvåning? Du tror alltså att han är oduglig i fält?
-  Nej, jag tror ingenting om hans duglighet som fältherre, ty jag har aldrig sett honom i fält; men jag förvånades över hans val liksom han själv, emedan det var oväntat.
-  Du väntar således hans nederlag?
-  Nej, jag väntar på utgången för att se om han vinner eller tappar.
-  Det skulle glädja dig om han tappade?
-  Jag älskar icke Kleon, men jag skulle såsom athenare född sörja över hans nederlag, alltså icke glädjas åt Kleons undergång.
-  Du hatar Kleon, men önskar icke hans undergång?
-  För Athens skull, nej.
-  Men eljest?
-  Eljest vore Kleens undergång en välsignelse för staten, ty han har varit orättvis mot Perikles, mot Fidias, mot alla som uträttat något stort.
-  Här kommer främmande.
-  Det är Alkibiades!
-  Den uslingen! Att du ej skäms för att umgås med honom.
-  Det är en människa, stora fel, stora förtjänster, och han är min vän. Med mina fiender umgås jag ogärna.
Alkibiades bullrade verkligen i porten och stormade in:
-  Papaja! Makarna filosofera tillsammans; tala om gårdagens komedi.   En åsna den där Aristofanes! Skall man slå ihjäl en fiende, så bör man träffa, men Aristofanes slår i molnen. Träffa, ja! Vet ni att
Kleon är slagen?
-  Vilken olycka! utropade Sokrates.
-  Är det en  olycka att den fähunden blir avklädd?
-  Jag tror Alkibiades är illa underrättad, inföll nu Xantippa.
-  Nej, vid Zeus,  men jag önskade jag vore!
-  Tyst! Anytos kommer! varnade Sokrates.
-  Garvarn numro två. Det är eget att Athens öde skall beredas av garvare.
-  Athens öde, vem känner det?
-  Jag Alkibiades är Athens öde!
-  Hybris! Akta dig för gudarna!
-  Efter Kleon kommer jag; Kleon är icke mer, alltså är jag!
-  Nu är emellertid Anytos - här! Anytos kom:
-  Jag söker Alkibiades!
-  Här är jag!
-  Behöver jag förbereda dig...
-  Inte alls, jag vet...
-  Förbereda dig på den  äran...
-  Har jag väntat länge nog?
-  Att du skall gå i spetsen...
-  Därtill var jag född ...
-  Taga ledningen ...
-  Min plats ...
-  Och föra triumftåget...
-  Vilket tåg?
-  Jaså, du! Du visste inte... Kleons triumftåg från hamnen ...
Alkibiades for med handen över ansiktet uppifrån och ner som om han ville byta mask, och det var gjort i ett ögonblick!
-  Jo visst, visst, visst det. Jag kom ju hit för att förkunna -  hans seger.
-  Han ljuger, inföll nu Xantippa
-  Jag skämtade med makarna här! - Alltså triumf för segraren Kleon. - Tänk en sådan tur!
-  Sokrates, pressade nu Anytos, gläds du icke?
-  Jag gläds att fienden är slagen.
-  Men icke att Kleon segrat.
-  Det är ju nästan samma sak. Xantippa begagnade tillfället och   högg:
-  Han gläds icke, och han trodde icke på Kleon.
-  Jag känner er, avslutade nu Anytos, jag känner er, filosofer och ordryttare. Men akten er väl! Och nu Alkibiades, kom nu och tag emot den föraktade Kleon, som räddat fäderneslandet!
Alkibiades skakade Sokrates' hand och talade in i hans mun:
- Tänk en sådan avgrundstur! - Alltså: ännu icke; men nästa gång!

 

Στρίντμπεργ : Ιστορικές μικρογραφίες, Το ημικύκλιο της Αθήνας

 

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ ΣΤΡΙΝΤΜΠΕΡΓ: ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΜΙΚΡΟΓΡΑΦΙΕΣ 

σε μετάφραση του Ο δ υ σ σ έ α    Π α π α θ α ν α σ ί ο υ


Το ημικύκλιο της Αθήνας


Ύστερα από μία ζεστή ημέρα, ο ήλιος άρχισε να βυθίζεται και η σκιά, αφού κάλυψε την πλατεία, επεκτάθηκε και σκαρφάλωσε στο βράχο της Ακρόπολης, όπου έλαμπε ακόμα η ασπίδα της Παλλάδας, το όπλο προστασίας της πόλης. Έξω από την Ποικίλη Στοά και μπροστά από τον λευκό μαρμάρινο πάγκο, το ημικύκλιο, είχε συγκεντρωθεί μια ομάδα ανθρώπων που φαίνονταν σαν να περίμεναν κάποιον για να καθίσουν. Εκεί σύχναζαν λαμπροί και ωραίοι άνδρες, αλλά σύχναζε κι ένας ασυνήθιστα άσχημος, γύρω από τον οποίον, οι άλλοι φαίνονταν να στριμώχνονται. Τα χαρακτηριστικά του προσώπου του έμοιαζαν με το πρόσωπο ενός δούλου ή ενός σατύρου, και υπήρχαν Αθηναίοι που σε αυτό διάβαζαν όλα τα πάθη και τα εγκλήματα, κατηγορίες στις οποίες ο άσχημος άνδρας θα είχε απαντήσει: Φαντάσου τι τραβάει ο Σωκράτης, αφού ούτε ένοχος είναι, ούτε εγκληματίας!
Έξω από την Ποικίλη Στοά, φαινόταν μια ομάδα ανδρών, συγκεντρωμένων μπροστά στον λευκό μαρμάρινο πάγκο, το ημικύκλιο, και φαίνονταν να περιμένουν κάποιον για να καθίσουν. Εκεί σύχναζαν λαμπροί και ωραίοι άνδρες, αλλά σύχναζε κι ένας ασυνήθιστα άσχημος, γύρω από τον οποίον, οι άλλοι φαίνονταν να στριμώχνονται. Το πρόσωπό του μπορούσε να είναι ενός δούλου ή ενός σατύρου, και υπήρχαν Αθηναίοι που σε αυτό διάβαζαν όλα τα πάθη και τα εγκλήματα, κατηγορίες στις οποίες ο άσχημος άνδρας θα είχε απαντήσει: Φαντάσου τι τραβάει ο Σωκράτης, αφού ούτε ένοχος είναι, ούτε εγκληματίας!
Ήταν πραγματικά ο Σωκράτης, γνωστός σε όλους του κατοίκους της Αθήνας σαν ένας ιδιόρρυθμος τύπος που φιλοσοφούσε στους δρόμους και στις πλατείες, στα οινοποιεία και στα παρθεναγωγεία. Δεν απέφευγε καμία συντροφιά. Συναναστρεφόταν με τον επικεφαλής του κράτους Περικλή το ίδιο οικεία, όπως με τον έκφυλο Αλκιβιάδη. Καθόταν στο ίδιο τραπέζι με εμποράκους και τεχνίτες, τα έπινε με τους ναύτες στον Πειραιά και ο ίδιος έμεινε με την οικογένειά του στον Κεραμικό. Όταν κάποιος ρωτούσε, γιατί ο Σωκράτης ήταν πάντα έξω, οι φίλοι του απαντούσαν ότι «βαριέται στο σπίτι». Και όταν οι καλύτεροι φίλοι του ρωτούσαν, πώς μπορούσε να συναναστρέφεται με ναυτικούς και με τελώνες, ο ίδιος ο Σωκράτης απαντούσε «Άνθρωποι είναι, βέβαια!».
Στο μεταξύ, στο πλευρό του φιλόσοφου, κι όταν αυτός καθόταν, πίσω από το κάθισμά του, στεκόταν ένας έφηβος με ωραίο, πλατύ μέτωπο. Ήταν ο καλύτερος μαθητής του, το πραγματικό όνομα του οποίου ήταν Αριστοκλής, αλλά ακριβώς λόγω του μετώπου, έφερε το παρατσούκλι Πλάτων. Μαζί με αυτόν, πάσχιζε στα όρια της ζηλοφθονίας, για να φανεί στο πλευρό του δασκάλου, ο ωραίος και φιλάρεσκος Αλκιβιάδης. Δίπλα ακριβώς, φαινόταν ο ψηλός και τραχύς Ευριπίδης, ο τραγωδός. Με την πλάτη προς τη συντροφιά, στεκόταν και σχεδίαζε στην αμμουδιά, όπως ακριβώς εργαζόταν πάντα, εκείνος που «έφτιαξε τους θεούς» στην Αθήνα, ο Φειδίας. 
Στον λουτήρα του πηγαδιού, καθόταν ένας άνδρας με αιωρούμενα πόδια και με το στόμα του να κινείται πάντα με τρόπο σαν να ακόνιζε τη γλώσσα του για σκληρά χτυπήματα και οξεία κριτική, με ρυτιδωμένο μέτωπο, μαραμένο από τις άκαρπες προσπάθειες σκέψης, και με φιδίσια μάτια που καραδοκούν τη λεία τους. Ήταν ο σοφιστής, ο επαγγελματίας συζητητής Πρωταγόρας, ο οποίος για μερικά σύκα ή δυο τρεις οβολούς μπορούσε να κάνει το μαύρο άσπρο, αλλά σε αυτή εδώ την εξαίρετη συντροφιά υπήρξε ανεκτικός, εφ’ όσον έδινε απαντήσεις, και χρησιμοποιούνταν για να προσδίδει ζωντάνια στα δρώμενα της συντροφιάς, με το να εξάπτεται από τα λεγόμενα του Σωκράτη που, ωστόσο, πάντα τον παγίδευε.
Τελευταίος ήρθε ο αναμενόμενος. Ήταν ο επικεφαλής της πολιτείας, ο οποίος θα ήθελε να είναι βασιλιάς, αν η βασιλεία δεν είχε καταργηθεί. Η εξωτερική του όψη υπήρξε βασιλική, αλλά όπως εμφανίστηκε χωρίς σωματοφύλακες έμοιαζε με απλό πολίτη. Ακόμα και την εξουσία του, την ασκούσε μόνο μέσω των προσωπικών του χαρακτηριστικών, την εξυπνάδα, τη δύναμη της θέλησης, το μέτρο και τον αυτοέλεγχο.
Μετά τους χαιρετισμούς που υποδήλωναν ότι είχαν ξανασυναντηθεί νωρίτερα, κατά τη διάρκεια της επετείου που γιόρταζαν την ημέρα αυτή για τη ναυμαχία της Σαλαμίνας, η συντροφιά κάθισε στο μαρμάρινο ημικύκλιο.
Όταν όλοι πήραν τις θέσεις τους όπως συνήθιζαν να κάθονται, επικράτησε μια ασυνήθιστη σιωπή για τη συγκεκριμένη παρέα, η οποία συνήθως μαζευόταν κατά το ηλιοβασίλεμα για πνευματική τροφή, χωρίς τραπέζι και κούπες, για ένα είδους πνευματικού συμποσίου, όπου οι παρεκβάσεις, σύμφωνα με τον Αλκιβιάδη, ήταν μόνο πνευματικές.
Ο Αλκιβιάδης, ο πιο νέος, αλλά παραχαϊδεμένος και θρασύς, έσπασε πρώτος τη σιωπή.


- Γιορτάσαμε τη Σαλαμίνα, τη σωτήρια ημέρα από τους βάρβαρους Πέρσες και τώρα είμαστε κουρασμένοι, βλέπω.

- Όχι και τόσο κουρασμένοι, απάντησε ο Περικλής, ώστε να ξεχάσουμε τα γενέθλια του φίλου μας Ευριπίδη, γιατί ήρθε στη ζωή, όπως είναι γνωστό,  την ημέρα που ο ήλιος έλαμπε πάνω από τη μάχη της Σαλαμίνας.

- Θα του κάνουμε μια κρασοκατάνυξη, όταν θα πάμε κάτω από τη στέγη με τα τραπέζια και τους κρατήρες, αντείπε ο Αλκιβιάδης.


Ο σοφιστής στο λουτήρα του πηγαδιού πήρε τη συνέχεια του νήματος για να κλώσει την αρχή της κουβέντας.

- Πώς το γνωρίζετε εσείς, ότι η ευτυχία βρίσκεται στη λευτεριά από το Περσικό βασίλειο; Πώς γνωρίζετε ότι η Σαλαμίνα ήταν μια ημέρα επιτυχίας για την Ελλάδα; Ο δικός μας, ο Μεγάλος Αισχύλος δεν εξέφρασε τη θλίψη του και δεν συμμετείχε στο πένθος των Περσών με την περιγραφή του;
«Οι,  Σαλαμίνα, θεομίσητη, Μνήμη φρικτή της Αθήνας».

- Λίγη τσίπα, σοφιστή, λίγη τσίπα! διέκοψε ο Αλκιβιάδης

Όμως, ο Πρωταγόρας συνέχισε ακάθεκτος:

- Δεν λέω εγώ, ότι το όνομα της Σαλαμίνας είναι θεομίσητο, αλλά ο Αισχύλος το λέει , κι όπως είναι γνωστό εγώ δεν είμαι ο Αισχύλος. Ούτε έχω ισχυριστεί, ότι η ευτυχία μας βρίσκεται στην υποστήριξη του περσικού βασιλείου, μόνο ρώτησα και αυτός που ρωτάει δεν ισχυρίζεται κάτι. Έτσι δεν είναι Σωκράτη;

Ο δάσκαλος τακτοποίησε τα μακριά γένια του με τα δάχτυλα, και είπε:

- Υπάρχουν άμεσοι ισχυρισμοί και έμμεσοι. Μία ερώτηση μπορεί να είναι έμμεσος και ύπουλος ισχυρισμός. Ο Πρωταγόρας με την ερώτησή του αυτή έκανε έναν καταχθόνιο ισχυρισμό.

- Καλό, Σωκράτη! Φώναξε συγκρατημένα ο Αλκιβιάδης που ήθελε να θερμάνει το κλίμα.

Ο Περικλής πήρε αμέσως το λόγο:

- Ο Πρωταγόρας έχει ισχυριστεί, συνεπώς, ότι θα είσαστε πιο ευτυχισμένοι υποταγμένοι στους Πέρσες. Τι θα γίνει με έναν τέτοιον άνδρα;

- Να πεταχτεί πίσω στο πηγάδι! φώναξε ο Αλκιβιάδης.

- Παρακαλώ! διαμαρτυρήθηκε ο σοφιστής.

- Στον όχλο! Εκεί έχεις πάντα δίκιο! ξέκοψε με μιας ο Αλκιβιάδης.

- Δεν λες στον όχλο, όταν είσαι δημοκράτης, Αλκιβιάδη, και δεν επικαλείσαι τον Αισχύλο, όταν ο Ευριπίδης είναι παρών. Όταν ο Φειδίας κάθεται εδώ, προτιμότερο να μιλάς για τον Παρθενώνα και την Αθηνά του, ο πέπλος της οποίας λαμπρύνεται από τον ήλιο που τώρα δύει. Η ευγένεια είναι το αλατοπίπερο της συντροφιάς.

Έτσι, ο Περικλής προσπάθησε να δώσει άλλη τροπή στη συζήτηση, αλλά ο σοφιστής δεν τσίμπησε το δόλωμα:

- Αν του Φειδία, είπε, αν του Φειδία η Αθηνά χρειάζεται να δανειστεί το χρυσό της από τον ήλιο, τότε μπορεί ν’ αποδειχτεί ότι ο χρυσός που διέθεσε η πολιτεία δεν έφτασε, κι έτσι αναδεικνύεται ένα έλλειμμα. Δεν είναι αλήθεια αυτό, Σωκράτη;

Ο φιλόσοφος με τεντωμένο χέρι σίγασε το απρόθυμο μουρμουρητό και μίλησε:

- Θα έπρεπε πρώτα ν’ αποδειχτεί ότι το άγαλμα του Φειδία χρειάζεται να δανειστεί χρυσό από τον ήλιο. Αφού όμως είναι αναπόδεικτο καταρρίπτεται όλος ο λόγος για έλλειμμα χρυσού. Κατά τα λοιπά, δεν μπορείς να δανειστείς χρυσάφι από τον ήλιο – είναι δηλαδή μόνο λόγια του Πρωταγόρα και δεν αξίζει την απάντηση. Απεναντίας, θα μπορούσε ο Φειδίας ν’ απαντήσει στην ερώτηση: Όταν είχες κάνει την Αθηνά εκεί πάνω στον Παρθενώνα, έκανες την Αθηνά;

- Εγώ έκανα την εικόνα της, απάντησε ο Φειδίας.

- Σωστά! Έχεις κάνει την εικόνα της, αλλά με ποιο πρότυπο;

- Σύμφωνα με αυτό που έχω μέσα μου.

- Δηλαδή, όχι με κάποιο εξωτερικό; Έχεις δει τη θεά με τα ίδια σου τα μάτια;

- Όχι με τα εξωτερικά μου μάτια.

- Τότε, αυτή υπάρχει έξω από εσένα ή μέσα σου;

- Αν δεν μας ακούει κανείς, θα σ’ απαντούσα: δεν υπάρχει έξω από εμένα, δηλαδή αυτή δεν υπάρχει.
Ο Περικλής διέκοψε:
- Θεοί της πολιτείας! Φίλοι να είστε προσεκτικοί!
Αλλά ο Σωκράτης συνέχισε το διαλογισμό:
- Εσύ Φειδία έχεις κάνει και τον Δία της Ολυμπίας, δηλαδή δεν ήταν αυτός που έκανε εσένα;

- Θεοί της πολιτείας! Το νου σας, φίλοι! επέστησε την προσοχή ο Περικλής.

- Βοήθεια, Πρωταγόρα, ο Σωκράτης με στραγγαλίζει! Παραπονέθηκε ο Φειδίας.

- Απ’  ό, τι ξέρω, απάντησε ο σοφιστής, δεν έφτιαξε τον άνθρωπο ο Δίας, αλλά ο Προμηθέας. Όμως, ο Δίας έδωσε στον ανολοκλήρωτο άνθρωπο δύο αθάνατα δώρα: την αισχύνη και το αίσθημα δικαιοσύνης.

- Τότε ο Δίας δεν συμμετείχε στο να φτιαχτεί ο Πρωταγόρας, γιατί αυτού του λείπουν η αισχύνη και η δικαιοσύνη.
- Ήταν ο Αλκιβιάδης που ξανάρχισε, αλλά τώρα, πήρε το λόγο ο τραγωδός Ευριπίδης.
- Επιτρέψτε μου να μιλήσω για το Δία και τον Προμηθέα, και δεν βρίσκω αγενές να επικαλούμαι τα λόγια του μεγάλου δασκάλου μου, Αισχύλου, όταν μιλώ για τους θεούς.
Αλλά ο Περικλής διέκοψε:
- Αν δεν μ’ απατούν τα μάτια μου, είδα ένα ζευγάρι αυτιά πίσω από τ’ άγαλμα του Ερμή, κι αυτά τα γαϊδουρίσια αυτιά θα μπορούσαν ν’ ανήκουν στον φημισμένο βυρσοδέψη.

- Κλέων! είπε παρορμητικά ο Αλκιβιάδης, αλλά ο Ευριπίδης συνέχισε:

- Τι με νοιάζει εμένα για το βυρσοδέψη τη στιγμή που οι θεοί της πολιτείας δεν διασώζονται. Αυτοί οι θεοί, για την κατάρρευση των οποίων εδώ και πολύ καιρό, ο δικός μας Αισχύλος έχει προφητεύσει. Δεν λέει ο Προμηθέας του, ότι ο ολύμπιος θα ανατραπεί από το γιό του, αυτόν που θα γεννηθεί από μία παρθένο; Δεν το λέει, Σωκράτη;

-Πέρα για πέρα σίγουρο: «ένα γιο γεννά αυτή η παρθένος, κι αυτός γίνεται πιο δυνατός απ’ τον πατέρα». Ωστόσο, ποιος θα γίνει και πότε θα γεννηθεί δεν μας το λέει.

- Πάντως, κι εγώ πιστεύω ότι ο Δίας είναι κοντά στο τέλος του.
Και πάλι ακούστηκε η φωνή του Περικλή να προειδοποιεί:
- Θεοί της Πολιτείας. Σιωπή, φίλοι! Ο Κλέων ακούει.

-Εγώ, αντίθετα, αποφάνθηκε ο Αλκιβιάδης, πιστεύω ότι η Αθήνα έχει αφεθεί στο θάνατο. Ενώ εμείς γιορτάζουμε τη Σαλαμίνα, οι Σπαρτιάτες έχουν ξεσηκωθεί και ρημάζουν τα βόρειά μας: Μέγαρα, Λοκρίδα, Βοιωτία και Φωκίδα βρίσκονται κιόλας στο πλευρό της Σπάρτης.

- Αυτά που λες είναι γνωστά πράγματα, ανταπάντησε ο Περικλής, αλλά για την ώρα απολαμβάνουμε την ανακωχή κι έχουμε βάλει τριακόσια πλοία στη θάλασσα. – Υπονοεί ο Σωκράτης ότι εκεί βρίσκεται ο κίνδυνος;

- Δεν μπορώ ν’ ανακατευτώ στα ζητήματα της πολιτείας, αλλά εάν η Αθήνα είναι σε κίνδυνο, παίρνω την ασπίδα και το δόρυ, όπως πριν …

- Όταν μού έσωσες τη ζωή στην Ποτίδαια, πρόσθεσε ο Αλκιβιάδης.

- Όχι, δεν βρίσκεται εκεί ο κίνδυνος, είπε ο Ευριπίδης, δεν βρίσκεται στη Σπάρτη, αλλά εδώ στο σπίτι μας. Οι δημαγωγοί έχουν χωθεί στο τέλμα, γι’ αυτό έχουμε λοιμό στην Αγορά, λοιμό και στον Πειραιά.

- Ο λοιμός έπεσε χειρότερα μάλλον στον Πειραιά, είπε ο Πρωταγόρας. Έτσι δεν είναι Αλκιβιάδη;

- Ναι, επειδή εκεί έχω τα καλύτερα από τα κορίτσια μου. Τα κορίτσια που παίζουν φλογέρα στα απογευματινά συμπόσια, τα έχω στο λιμάνι, αλλά εδώ, μα τον Ηρακλή,  δεν υπάρχει κίνδυνος.

- Κανείς δεν φοβάται, κανείς δεν εύχεται, απάντησε ο Σωκράτης, αλλά αν έχεις άλλα κορίτσια θα ύψωνες την ευχαρίστηση.

- Τα κορίτσια δεν αρέσουν στον Ευριπίδη, είπε ο Πρωταγόρας.

- Εσύ νομίζεις, αποκρίθηκε ο Ευριπίδης. Μ’ αρέσουν τα κορίτσια, αλλά όχι και οι σπιτονοικοκυρές.

- Ούτε και σ’ εμένα, ή μάλλον μ’ αρέσουν οι γυναίκες των άλλων, διευκρίνισε δηκτικά ο Αλκιβιάδης.

- Όταν ο Αλκιβιάδης ήταν νεότερος, έπαιρνε τους άνδρες από τις γυναίκες, τώρα παίρνει τις γυναίκες από τους άνδρες.
Ο Περικλής σηκώθηκε:
- Πάμε στο συμπόσιο, όπου η συζήτησή μας περικλείεται από τοίχους, τοίχους χωρίς αυτιά. – Βοήθησέ με, Φειδία, είμαι κουρασμένος.
Ο Πλάτωνας πλησίασε το Σωκράτη.
- Δάσκαλε, άφησέ με να φέρω το μανδύα σου, ζήτησε.

Είναι δική μου τιμή, αυτή η δουλειά, αγόρι, επενέβη απαλλακτικά ο Αλκιβιάδης.

-Ήταν, έφερε αντίρρηση ο Σωκράτης, τώρα είναι του Πλάτωνα με το πλατύ κρανίο, να θυμάσαι αυτό το όνομα. Κατάγεται από τον Κόδρο, τον τελευταίο βασιλιά, ο οποίος έδωσε τη ζωή του για να ελευθερώσει το λαό του. Ο Πλάτωνας είναι γεννημένος βασιλιάς.

- Κι ο Αλκιβιάδης είναι από γενιά ηρώων, τους  Αλκμεωνίδες, όπως και ο αδερφός της μάνας τού Περικλή, αριστοκρατική συντροφιά!

- ‘Όμως. ο Φειδίας κατάγεται από θεϊκό γένος, είναι κάτι περισσότερο.

- Εγώ κατάγομαι πιθανόν από γένος τιτάνων, παρενέβη ο Πυθαγόρας. Είπα πιθανόν, επειδή βασικά δεν γνωρίζουμε σχεδόν τίποτα. Έτσι δεν είναι Σωκράτη;

- Βασικά δεν γνωρίζεις τίποτα, σχεδόν ούτε και για ποιο πράγμα μιλάς.
Η συντροφιά πήρε το δρόμο πάνω από την ιερά οδό και όλοι φύγανε παρέα για το θέατρο του Διονύσου, εκεί κοντά, όπου έμενε ο Αλκιβιάδης.

*

 

Ο δημαγωγός Κλέων είχε πραγματικά ακούσει τη συζήτηση, αόρατος, αλλά την είχε ακούσει ακόμη ένας άνδρας. Εκείνος είχε χρυσαφιά επιδερμίδα και μαύρα γένια, και θεωρούσε ότι ανήκε στην τάξη των τεχνιτών. Όταν η λαμπρή συντροφιά απομακρύνθηκε, φανερώθηκε ο Κλέων, ακούμπησε το χέρι του στον ώμο του αγνώστου και είπε:

- Άκουσες όλη τη συνομιλία;

- Την άκουσα μια χαρά, απάντησε αυτός.

- Μπορείς τότε να είσαι μάρτυρας.

- Δεν μπορώ να μαρτυρήσω, όσο είμαι ξένος.

- Άκουσες, όμως, το ίδιο καλά πως βλασφημούσαν τους θεούς της πολιτείας.

- Εγώ είμαι Σύριος και γνωρίζω μόνο τον έναν και αληθινό θεό. Οι θεοί σας δεν είναι και δικοί μου.

- Είσαι Εβραίος, λοιπόν, και λέγεσαι;

- Είμαι Ισραηλίτης, από το γένος των Λεβί, και λέγομαι Καρτάφιλος.

- Φοίνικας, δηλαδή;

- Όχι, Εβραίος. Οι πρόγονοί μου κατάγονται από τη Χαλδαία, βρέθηκαν στη δουλεία της Αιγύπτου, αλλά οδηγήθηκαν από το Μωυσή και τον Ιησού του Ναυή στη γη της Χαναάν, όπου γίναμε ισχυροί με δικούς μας βασιλείς, το Δαβίδ και τον Σολομώντα.

-Δεν τους γνωρίζω!

- Όμως, πριν από διακόσια χρόνια καταστράφηκε η πόλη μας, Ιεροσόλυμα, από το Βαβυλώνιο Ναβουχοδονόσορα και ο λαός μας οδηγήθηκε στην αιχμαλωσία, στη Βαβυλώνα. Ύστερα, όταν το κράτος της Βαβυλώνας καταλύθηκε από το περσικό βασίλειο, βρεθήκαμε υπό περσική κυριαρχία και αναστενάξαμε κάτω από τους απογόνους του Ξέρξη της Σαλαμίνας, αυτό που εμείς ονομάσαμε Αχάσβερο.

- Οι εχθροί σας και δικοί μας εχθροί, λοιπόν, φιλοξενούμενε, πώς ήρθες εδώ;

- Όταν οι Ασσύριοι την πρώτη φορά ήθελαν να μας οδηγήσουν στην αιχμαλωσία, όσοι μπορούσαν δραπέτευσαν, και πήραν το δρόμο προς τη Ρόδο, την Κρήτη και τα ελληνικά νησιά, αλλά ένα μέρος από αυτούς που κρατήθηκαν, τους στείλανε στα βόρεια, στη  Μηδία. Οι πρόγονοί μου ήρθαν εδώ από τη Μηδία, κι εγώ ήρθα τώρα πρόσφατα.

-Αυτά που λες είναι για εμένα εντελώς αξεκαθάριστα, αλλά έχω ακούσει για έναν λαό που τον επαινούν για την πίστη του στους θεούς του κράτους.

- Για το Θεό! Υπάρχει μόνο Ένας μοναδικός και Αληθινός θεός , ο οποίος δημιούργησε τον ουρανό και τη γη και έδωσε την εντολή στο λαό μας.

- Ποια εντολή;

- Ότι ο περιούσιος λαός μας θα κατακτήσει τη γη.

- Μα τον Ηρακλή! Η αρχή δεν υπόσχεται και πολλά!

- Αυτό είναι το πιστεύω μας και αυτό μας έχει κρατήσει όρθιους στην έξοδο μέσω της ερήμου από την αιχμαλωσία.

- Θέλεις να μαρτυρήσεις εναντίον αυτών των βλάσφημων;

- Όχι, Κλέων, γιατί εσείς είστε λάτρεις των θεών, αλλά ο Σωκράτης και οι φίλοι του δεν πιστεύουν στους θεούς σας, και αυτό δείχνει ότι έχουν αναπτυγμένο το αίσθημα δικαίου. Μάλιστα, ο Σωκράτης μου φαίνεται να προτιμά τον Αιώνιο, τον Αόρατο, το όνομα του οποίου δεν επιτρέπεται να αναφέρεται. Για το λόγο αυτό δεν γίνομαι μάρτυρας εναντίον του.

- Είσαι μ’ αυτήν την πλευρά; Αν είναι έτσι πήγαινε στην ησυχία σου, αλλά πρόσεξε καλά τι κάνεις. Πήγαινε!

- Ο Θεός του Αβραάμ, του Ισαάκ και του Ιακώβ θα με φυλάει για όσο καιρό εγώ και το σπίτι μου φυλάμε τα δικαιώματά Του.

Ο Κλέων είχε δει το φίλο και συνέταιρό του Άνυτο στο περιστύλιο και γι’ αυτό άφησε τον απροσκύνητο Εβραίο, ο οποίος βιαστικά έφυγε προς την πλατεία του ελαιώνα και χάθηκε ανάμεσα στις μουριές.
Ο Άνυτος, ο βυρσοδέψης και πολιτικός ηγέτης, εμφανίστηκε διαβάζοντας φωναχτά ένα λόγο που σκόπευε να βγάλει.:
«Αθήνα ή Σπάρτη; αυτό είναι το επίμαχο θέμα…»
Ο Κλέων πλησίασε περίεργος και ρώτησε:

- Τι διαβάζεις, Άνυτε;

- Έναν λόγο.

- Ναι, τ’ άκουσα! Αθήνα ή Σπάρτη. Δημοκρατία ή μπουφοκρατία! Ο λαός, το πιο βαρύ, το πιο καλλιεργήσιμο και παραγωγικό μέρος βρίσκεται εντελώς κάτω, στο βάθος όπως το χρυσάφι. Τα βοοειδή, οι κηφήνες, οι πλούσιοι και οι ευγενείς επιπλέουν ευκολότερα όπως οι φελλοί και τα ροκανίδια. Η Αθήνα είναι δημοκρατία, πάντα έτσι ήταν και έτσι θα είναι. Η Σπάρτη είναι μπουφοκρατία.

- Ολιγαρχία εννοείς, Κλέων!

- Όχι, μπουφο…! Γιατί, Άνυτε, η Αθήνα καθοδηγείται σε λάθος δρόμο από τη στιγμή που ήρθε στα πράγματα ο Περικλής, ο πλούσιος άνδρας που κομπάζει για τις βασιλικές παραδόσεις! Πώς μπορεί να αισθάνεται αυτός με τούτον το λαό, αφού ποτέ του δεν βρέθηκε εκεί κάτω; Πώς μπορεί να τον βλέπει σωστά αφ’ υψηλού; Κάθεται ψηλά, πάνω στο αέτωμα του Παρθενώνα και βλέπει χαμηλά τους Αθηναίους σαν μύγες, αυτοί είναι σαν τα λιοντάρια με κομμένα νύχια και βγαλμένα δόντια. Εμείς, Άνυτε, γεννημένοι εκεί κάτω, αναθρεμμένοι με τα δέρματα και τη σκυλοβρωμιά, εμείς καταλαβαίνουμε τα ιδρωμένα αδέρφια μας, τους νιώθουμε από τη μυρουδιά τους, για να το πούμε έτσι. Αλλά όμοιος ομοίω αεί πελάζει. Γι’ αυτό η Σπάρτη έλκεται από την Αθήνα, τον Περικλή και τους υποστηρικτές του. Ο Περικλής κολακεύεται από τη Σπάρτη κι εμείς χανόμαστε.…

Ο Άνυτος, ρήτορας ο ίδιος, δεν αγαπούσε τη ρητορική από τα χείλη των άλλων, γι’ αυτό και διέκοψε ξαφνικά:

- Ο Περικλής είναι άρρωστος.

- Είναι άρρωστος;

- Ναι έχει πυρετό:

- Να το πιστέψω; Μήπως τον βρήκε ο λοιμός;

- Ίσως!

Τούτη η μπαλιά του Άνυτου διαπέρασε την μακρηγορία του Κλέωνα και έλαμψε μια νέα ελπίδα:
Και μετά τον Περικλή; Ρώτησε.

- Ο Κλέων, φυσικά.

- Γιατί όχι; Ο άνθρωπος του λαού για το λαό, αλλά χωρίς φιλοσόφους και θεατρίνους. Ώστε έτσι, ο Περικλής είναι άρρωστος. Έτσι, μάλιστα. Άκου, Άνυτε, ποιος είναι ο Νικίας;

- Είναι ένας ευγενής που πιστεύει στους χρησμούς…

- Μην αγγίζετε τους Χρησμούς. Προσωπικά βέβαια δεν πιστεύω σε αυτούς, αλλά για την ύπαρξη της πολιτείας απαιτείται μια καθορισμένη ομοιογένεια σε κάθε τι, στους νόμους, τα ήθη και τη θρησκεία. Γι’ αυτό και είμαι με τους θεούς της πολιτείας.

- Κι εγώ συμφωνώ με τους θεούς της πολιτείας, για όσο ο λαός τους έχει.

Οι δυο ρήτορες άρχιζαν να κουράζουν ο ένα τον άλλον και ο Κλέων δεν ήθελε ν’ απομείνει μόνος του να επωάσει τ’ αυγά που του έβαλε ο Άνυτος, γι’ αυτό ρώτησε:

- Είπες ότι ο Νικίας…

- Θα πάω να κάνω μπάνιο, γιατί αλλιώς δεν πρόκειται να με πάρει ο ύπνος το βράδυ, διέκοψε ο Άνυτος.

- Ο Αλκιβιάδης, όμως, ποιος είναι;

- Είναι ο προδότης Εφιάλτης που θα δείξει στον Πέρση βασιλέα τις Θερμοπύλες..

- Η Περσία ανατολικά, η Σπάρτη νότια…

- Η Μακεδονία βόρεια…

- Και στα δυτικά η νέα Ρώμη!

- Σε όλα τα σημεία του ορίζοντα εχθροί! Αλλοίμονο Αθήνα!

Αλλοίμονο Ελλάδα.

Οι φιλοξενούμενοι είχαν μαζευτεί στον Αλκιβιάδη, ο οποίος απομακρύνθηκε αμέσως όταν ήρθε κουβέντα στο εύκολο θέμα, να φέρουν κορίτσια με πνευστά όργανα. Καθώς το βράδυ έκανε αρκετή ζέστη, είχαν στρώσει τραπέζι στον περίβολο του σπιτιού που σχηματιζόταν από μία κορινθιακή κιονοστοιχία και φωτίζονταν με πολλές λάμπες, κρεμασμένες ανάμεσα στους κίονες.
Πήρανε ένα ελαφρύ βραδινό γεύμα, μοιράστηκαν στεφάνια κισσού και πήραν μπροστά τους κύλικες.
Η Ασπασία, το μοναδικό θηλυκό μαζί τους, κατέλαβε τιμητική θέση δίπλα στον Περικλή. Είχε έρθει πρώτη, συνοδευόμενη από τους δούλους της, και περίμενε ανυπόμονα ν’ αρχίσει η μάχη των ομιλητών. Όμως, ο Περικλής ήταν σκοτεινιασμένος και κουρασμένος. Ο Σωκράτης ξάπλωσε σιωπηλός με την πλάτη και κοιτούσε πάνω προς τ’ αστέρια. Ο Ευριπίδης μασουλούσε μια ξυλογλυφίδα και ήταν κατσουφιασμένος. Ο Φειδίας ζύμωνε μπάλες ψωμιού και με αυτές σχημάτιζε μορφές ζώων. Ο Πρωταγόρας ψιθύριζε κάτι στον Πλάτωνα, ο οποίος κρατήθηκε πίσω με αρμόζουσα νεανική ντροπαλότητα.
Στο βάθος, στην άκρη του τραπεζιού βρισκόταν ο σκελετός, στον οποίο είχαν βάλει ένα τριανταφυλλένιο στεφάνι γύρω από το άσπρο μέτωπό του. Για να εξαλείψουν τη φρίκη που προκαλούσε η παρουσία του απρόσκλητου ξένου, ο Αλκιβιάδης είχε μπήξει ένα κρεμμύδι ανάμεσα στα μπροστινά του δόντια και είχε βάλει έναν κρίνο στο ένα του χέρι , τον οποίο φαινόταν να μυρίζει ο σκελετός.
Όταν τελικά έγινε απόλυτη ησυχία, ο Περικλής, υπερβαίνοντας την κούρασή του, άνοιξε τη συνομιλία.

- Θέλω, άρχισε, με σύμπνοια και χωρίς να προκαλώ διαμάχες να συζητήσουμε ένα θέμα που συχνά απορρίπτεται, τον ισχυρισμό ότι ο Ευριπίδης είναι μισογύνης. Τι λες Πρωταγόρα;

- Ο φίλος μας Ευριπίδης έχει παντρευτεί τρεις φορές και έκανε και τις τρεις φορές παιδιά. Άρα, δεν μπορεί να είναι μισογύνης. Έτσι δεν είναι, Σωκράτη;

- Ο Ευριπίδης, απάντησε ο Σωκράτης, ο Ευριπίδης αγαπάει την Ασπασία όπως εμείς όλοι και γι’ αυτό δεν μπορεί να είναι μισογύνης. Αγαπάει, με τη συγκατάθεση του Περικλή, την ομορφιά της ψυχής της και γι’ αυτό δεν είναι μισογύνης. Εδώ, δεν συζητάμε, αν το σώμα της Ασπασίας είναι ή δεν είναι πολύ καλό! Είναι η Ασπασία όμορφη Φειδία;

- Η Ασπασία δεν είναι όμορφη, αλλά η ψυχή της είναι όμορφη και αγαθή. Αλήθεια, δεν είναι Περικλή;

- Η Ασπασία είναι φίλη μου και μητέρα των παιδιών μας. Η Ασπασία είναι σοφή γιατί έχει το αίσθημα ντροπής και το αίσθημα δικαιοσύνης, αυτογνωσία και αυτοέλεγχο. Η Ασπασία είναι έξυπνη γιατί ξέρει να σιωπά όταν μιλούν σοφοί άνδρες. Αλλά, η Ασπασία κάνει τους σοφούς άνδρες να μιλάνε σοφά, όταν τους ακούει, γιατί τους βοηθά να γενούν σκέψεις, δεν είναι σαν τη μαμή που μόνο τραβάει το έμβρυο έξω, αλλά δίνει από τη σάρκα της στην ψυχή τους.

- Ο Πρωταγόρας συμπλήρωσε:
- Η Ασπασία είναι σαν τη μητέρα όλων μας, την Κυβέλη. Μας έχει σαν τα παιδιά της.

- Η Ασπασία είναι το σκάφος του σαντουριού, χωρίς το οποίο οι χορδές μας δεν ακούγονται, πρόσθεσε ο Φειδίας.

- Η Ασπασία είναι η μητέρα όλων μας, ξαναπήρε το λόγο ο Σωκράτης, αλλά συγχρόνως είναι και τροφός που πλένει τις νέες ιδέες που γεννάμε, και τις φασκιώνει σε όμορφα πέπλα. Η Ασπασία παραλαμβάνει τα ακαθάριστα παιδιά μας και τα επιστρέφει καθαρά. Η Ασπασία δεν προσφέρει τίποτα, αλλά με αυτά που δέχεται προσφέρει στον δότη την ευκαιρία να δώσει.

Ο Ευριπίδης ξανάπιασε το θέμα από την αρχή:
- Ήμουν κατηγορούμενος και απαλλάχτηκα, έτσι δεν είναι, Ασπασία;

- Όταν έχεις απαλλαχτεί μόνος σου από τις κατηγορίες, είσαι αθώος, Ευριπίδη.

- Αγαπητοί! Αγαπητότατοι αγαπημένοι, θα απαντήσω!

- Όχι, βέβαια, με τα δικά σου τα ίδια λόγια θα θεμελιώσω την κατηγορία. Ο Ιππόλυτος λέει σε κάποια στιγμή στην τραγωδία σου που φέρει το ίδιο όνομα:
« Δία! Τις γυναίκες Δία,
την απάτη και τον όλεθρο, τι τις θέλησες!
Αν ήθελες ανθρώπινη σπορά
δεν έπρεπε να μας γεννά κοιλιά γυναίκας
θα ‘πρεπε άντρες να ‘ρχονται στους ναούς σου
ν’ αφιερώνανε χρυσάφι ή σίδερο και χαλκό
ν’ αγοράζουν σπορά.
Χωρίς γυναίκες θα ‘πρεπε τα σπίτια μας.
Άντρες μονάχα.
Τώρα βάζοντας τη συμφορά στα σπίτια μας
σαν το νερό στραγγίζει η ευτυχία μας,
κακό μεγάλο φαίνεται η γυναίκα.
Ο γονιός που τη σπέρνει και την τρέφει
τη φορτώνει προίκα και τη στέλνει σ’ άλλον
να γλιτώσει ο ίδιος απ’ το κακό».

- Παρακαλώ, Ευριπίδη, υπεράσπισε τον εαυτό σου.

- Αν ήμουνα σοφιστής, όπως ο Πρωταγόρας, θα απαντούσα: Αυτά τα είπε ο Ιππόλυτος, όχι εγώ. Αλλά εγώ είμαι ποιητής, και μιλώ μέσω των παιδιών μου. Μάλιστα, το έχω πει αυτό και το εννοούσα όταν το έγραφα, και μάλιστα το εννοώ ακόμη και τώρα! Παρόμοια, αγαπώ σχεδόν πάντοτε τη γυναίκα, αν και μισώ το φύλο της. Αυτό δεν μπορώ να το εξηγήσω, γιατί δεν ήμουνα ποτέ παράλογος, όπως ο Αλκιβιάδης. Μπορεί ο Σωκράτης να το εξηγήσει αυτό;

- Και βέβαια! Μπορεί κάποιος να αγαπάει μια γυναίκα και ταυτόχρονα να τη μισεί. Κάθε τι γεννιέται από το αντίθετό του, η αγάπη από το μίσος, το μίσος από την αγάπη. Στη δική μου γυναίκα, εγώ αγαπώ την καλή μητρότητά της, αλλά μισώ την κακεντρέχειά της, δηλαδή, μπορώ να τη μισώ και να την αγαπώ ταυτόχρονα. Είναι αλήθεια αυτό Πρωταγόρα;

- Τώρα, ο Σωκράτης είναι σοφιστής. Το μαύρο δεν μπορεί να είναι και άσπρο.

- Τώρα, ο Πρωταγόρας γίνεται αφελής. Αυτό εδώ το αλάτι στη λεκάνη είναι άσπρο, αλλά αν σβήσεις τις λάμπες γίνεται μαύρο! Το αλάτι συνεπώς δεν είναι απολύτως λευκό, αλλά η λευκότητά του εξαρτάται από το φως. Θα έλεγα καλύτερα, ότι το αλάτι αυτό καθ’ εαυτό είναι μαύρο, γιατί η απουσία φωτός είναι το σκοτάδι, και το σκοτάδι αυτό καθ’ αυτό δεν είναι τίποτα, δεν δίνει τίποτα από τον εαυτό του στο αλάτι, το οποίο, συνεπώς, στο σκοτάδι είναι περισσότερο αυτούσιο, είναι η αληθινή του φύση και συνακόλουθα μαύρο! Ωστόσο,, ένα πράγμα μπορεί να είναι στο φως και μαύρο και άσπρο. Το θαλάσσιο χέλι είναι μαύρο από πάνω αλλά άσπρο από κάτω. Κατά τον ίδιο τρόπο μπορεί κάτι να είναι καλό και κακό. Δηλαδή και ο Ευριπίδης έχει δίκιο, όταν λέει ότι και αγαπάει και μισεί τη γυναίκα. Αυτός που μόνο μισεί τη γυναίκα είναι μισογύνης, όμως, ο Ευριπίδης την αγαπάει επίσης. Συνακόλουθα, ο Ευριπίδης δεν είναι μισογύνης. Πώς σου φαίνεται αυτό Ασπασία;

- Σοφέ, Σωκράτη! Αναγνωρίζεις ότι ο Ευριπίδης μισεί τη γυναίκα, δηλαδή ότι είναι μισογύνης, βέβαια!

- Όχι, ωραίο μου παιδί, αναγνώρισα ότι ο Ευριπίδης και αγαπούσε και μισούσε τη γυναίκα, σημείωσα αρκετά καθαρά και τα δύο. Εγώ αγαπώ τον Αλκιβιάδη, αλλά απεχθάνομαι τον κακό του χαρακτήρα. Ρωτάω, τώρα, τους φίλους εδώ: Είμαι εγώ μισάνθρωπος του Αλκιβιάδη;

- Όχι, κάθε άλλο, απάντησε ο χορός.

Αλλά η Ασπασία έφερε και πάλι αντίρρηση.
- Σοφέ, Σωκράτη, πώς τα πας με τη δική σου γυναίκα;

- Ο σοφός δεν μιλάει με ευχαρίστηση για τη γυναίκα του, παρενέβη ο Πρωταγόρας.

- Το ίδιο απρόθυμα και για τις αδυναμίες του.

- Εσύ το λες αυτό. Κάνεις θυσίες στη γη, αλλά απρόθυμα, συνδέεσαι αλλά χωρίς ευχαρίστηση, συνθηκολογείς αλλά δεν αγαπάς, εκτελείς τα καθήκοντά σου έναντι της πολιτείας αλλά βαρέως. Υπάρχει μόνο μία Ασπασία, του Περικλή. Η πιο μεγάλη γυναίκα στον πιο μεγάλο άνδρα. Ο Περικλής είναι ο μέγιστος στην πολιτεία, όπως ο Ευριπίδης στη σκηνή.

Ο Πρωταγόρας άρπαξε την ευκαιρία χωρίς πολύ ψάξιμο:
- Είναι μεγαλύτερος ο Ευριπίδης από τον Αισχύλο και τον Σοφοκλή;

- Ασφαλώς, Πρωταγόρα! Είναι πιο κοντά σ’ εμάς. Λέει τις δικές μας σκέψεις και όχι των προγόνων μας. Δεν σέρνεται στους θεούς και τη μοίρα, αγωνίζεται εναντίον τους. Αγαπά τους ανθρώπους, τους γνωρίζει και θλίβεται μαζί τους. Η τέχνη του είναι πιο πλούσια καλλιτεχνικά, τα συναισθήματά του πιο ζεστά και οι εικόνες του πιο ζωντανές από τους παλιούς. Τώρα, όμως, θέλω να μιλήσω για τον Περικλή! Κρατήσου, Σωκράτη! Στην Πνύκα και στην Αγορά, αλλά όχι εδώ! Αναμφίβολα χρειαζόμουνα τα καλά και ενθαρρυντικά λόγια, όταν οι ψεύτικες κατηγορίες πέφτουν σαν χαλάζι. Ήρθαμε εδώ, για να ξεχάσουμε, όχι για να θυμηθούμε, και ο Σωκράτης μας προσφέρει την περισσότερη τέρψη, όταν μιλάει για ύψιστα πράγματα, στα οποία προσωπικά δεν προσμετρώ την Aθηναϊκή πολιτεία. Έτσι, μάλιστα! Τώρα, έρχεται ο Αλκιβιάδης με παρέα. Ανάψτε περισσότερα φώτα, παιδιά!
Ακούστηκε φασαρία στην είσοδο. Ο σκύλος γαύγιζε, ο πορτιέρης φώναζε και ο Αλκιβιάδης όρμησε μέσα με την παρέα του.
Ήταν απολαυστικός να τον βλέπεις με τη συντροφιά του, την οποία, εκτός από τα κορίτσια, αποτελούσαν και δύο άγνωστοι άνδρες που  είχε ψαρέψει σ’  ένα καπηλειό.
- Παπάγια! χαιρέτησε. Εδώ, είναι ο οικοδεσπότης. Κι από εδώ, είναι ο Αριστοφάνης, ένας νέος κωμωδός που γεννιέται. Από εδώ, είναι ο Ρωμαίος Λουκίλιος, που έχει δραπετεύσει από τη σύγκλητο, όπως αυτή εδώ. Συμμετείχε στη γνωστή ιστορία της Βιργινίας, την παρθένο που πήρε άνδρα χωρίς τη θέλησή της. Οι Ρωμαίο έχουν δηλαδή παρθένες, εμείς δεν έχουμε! Λαΐς! Αυτή εδώ είναι μία από τις πολλές Λαίδες που κάθισαν για τον Φειδία! Η Ασπασία δεν θα αισθάνεται άσχημα! Κι από εδώ, τα κορίτσια από τον Πειραιά, οι μουσικοί πνευστών οργάνων! Αν έχουν προσβληθεί από τον λοιμό, δεν το γνωρίζω! Τι με νοιάζει εμένα; Είμαι είκοσι χρονών και δεν έχω τακτοποιήσει τίποτα. Γιατί να υπάρχω;  Τώρα θα χορέψει η Λαΐς. Παπάγια!

Ο Ευριπίδης σηκώθηκε κι έκανε νόημα να ησυχάσουν:
- Ας αφήσουμε το χορό για λίγο αργότερα. Ο Περικλής δεν διασκεδάζει και φαίνεται σοβαρός.

Έγινε παύση. Η ζέστη ανέβαινε και προκαλούσε κατάπτωση. Δεν υπήρχε κάτι κεραυνοβόλο στην ατμόσφαιρα, αλλά οι αισθήσεις όλων φαίνονταν να είχαν κυριευτεί από μία ανησυχητική αναμονή.
Τότε, σαν από σύμπτωση έπεσε το χέρι του σκελετού προς το γόνατο με ένα μικρό σπάσιμο, Το λουλούδι που μέχρι τώρα ήταν κάτω από τη μύτη, έπεσε στο πάτωμα.
Όλοι ανατρίχιασαν, ακόμα και ο Αλκιβιάδης, αλλά θυμωμένος για τη θέση αδυναμίας που περιήλθε, πήρε έναν κύλικα, και προχώρησε ένα βήμα μπροστά:
- Ο σκελετός είναι διψασμένος! Γι αυτό πίνω και αυτό. Ποιος θα μου δώσει απάντηση; Ο Σωκράτης μπορεί καλύτερα. Πιάνει τη μισογεμάτη  κανάτα του χωρίς να κάνει νόημα σε κάποιον.
Ήταν γνωστό, βέβαια, ότι ο Σωκράτης μπορούσε να πίνει απεριόριστα, αλλά τώρα δεν είχε διάθεση:
- Όχι, σήμερα! Το κρασί μού είναι πικρό!
Και περιμένοντας τον Περικλή, έκανε με νόημα:
- Εδώ ήρθαν μοχθηρά μάτια. Αυτός εκεί ο Αριστοφάνης δεν είναι φίλος μας. Τον γνωρίζεις;

- Πολύ λίγο! Φαίνεται, όμως, σαν να ήθελε να μας σκοτώσει.
Ο Αλκιβιάδης συνέχισε να στρέφεται προς τον σκελετό και να λέει:
- Έτσι είναι η Αθήνα, αυτή την ώρα. Η Σπάρτη έχει το κρέας και οι Πέρσες δαγκώνουν το κόκαλο. Ο Κλέων έχει επεξεργαστεί το δέρμα, οι σύμμαχοι έχουν βγάλει τα μάτια, οι πολίτες έχουν βγάλει τα δόντια, αυτοί οι πολίτες που γνωρίζει ο Αριστοφάνης και που σύντομα πρόκειται να σχεδιάσει. Κύλικά μου, σκελετέ! Πολλά τα επιτρεπτά μεταξύ κύλικος και χείλεως!
Ξαφνικά άλλαξε η σκηνή. Ο σκελετός βυθίστηκε προς τα πίσω σαν μεθυσμένος άνδρας, οι λάμπες άρχισαν να κουνιούνται στη σειρά, η σκάφη αλατιού πήγε στο τραπέζι.
- Οϊ, οϊ., οϊ!  Ξεφώνησε ο Αλκιβιάδης. Τραλαλά! Χα, χα, χα! Το τραπέζι παραπατάει, ο πάγκος κουνιέται, είμαι πιωμένος ή το δωμάτιο είναι μεθυσμένο;
Όλοι έτρεμαν από το φόβο, αλλά ο Σωκράτης τους ηρέμησε:
- Κάποιος θεός είναι κοντά! Ησυχία! Η γη τρέμει και ακούω… κατρακυλάει ο κεραυνός; Όχι! Σεισμός είναι!
Όλοι πετάχτηκαν πάνω, αλλά ο Σωκράτης συνέχισε:
- Ηρεμήστε! Πέρασε τώρα!
Και μετά, ξαναπήραν όλοι τις θέσεις τους:
- Ήμουνα πέντε χρονών, όταν έγινε σεισμός στη Σπάρτη και σκοτώθηκαν είκοσι χιλιάδες άνθρωποι και έμειναν μόνο έξι σπίτια όρθια. Ήταν η Σπάρτη. Τώρα είναι η Αθήνα. Ναι, φίλοι μου, μια φωνή μου λέει: θα εξοντωθούμε σαν μικρά πουλιά πριν την ώρα μας.
Και πάλι ο σκύλος γαύγιζε και ο πορτιέρης φώναξε. Μπήκε μέσα μία ακάλεστη και αναστατωμένη μορφή:
- Νικία! χαιρέτησε ο Αλκιβιάδης. Τώρα ξεμέθυσα. Ο διστακτικός Νικίας πάει σε συμπόσιο, τι τρέχει;

- Δείξε στοργή σ’ ένα απρόσκλητο επισκέπτη…

- Άφησε τον Νικία να μιλήσει!

- Περικλή, άρχισε ο επισκέπτης διστακτικά. Ο φίλος σου, ο φίλος μας, το καμάρι της Αθήνας και της Ελλάδας, ο Φειδίας είναι κατηγορούμενος….

- Ησυχία!

- Κατηγορούμενος… ώ αναίδεια… ότι έχει… δεν μπορώ να το πω χωρίς να κλάψω.

- Πες το!

- Ο Φειδίας κατηγορείται ότι καταχράστηκε το χρυσάφι από το άγαλμα της Αθηνάς.
Πρώτος ο Περικλής, έσπασε τη σιωπή που επικράτησε για λίγο.
- Ο Φειδία κρύβει το πρόσωπό του με τον μανδύα, ντρέπεται στο όνομα της Αθηνάς… Ωστόσο, ας δώσουμε τον όρκο μας, για την αθωότητα του Φειδία, ενώπιον των θεών και του Άδη.

- Ορκιζόμαστε! Φώναξαν όλοι σαν ένας άνδρας.

- Κι εγώ ορκίζομαι, είπε ο Νικίας.
Ο Νικίας είχε προχωρήσει μπροστά στη θέση του Περικλή και υποκλινόμενος στην Ασπασία, ψιθύρισε:
- Περικλή, ο γιος σου Πάραλος είναι άρρωστος.

- Τον χτύπησε η πανούκλα; Ασπασία, έλα μαζί μου.

- Δεν είναι γιος μου, αλλά είναι δικός σου γιος και γι’ αυτό σε ακολουθώ.

- Το σπίτι καταρρέει, οι φίλοι χωρίζουν, όλα τα ωραία παρέρχονται, τα άσχημα παραμένουν.

- Και οι θεοί κοιμούνται!

- Ή έχουν μεταναστεύσει!

- Οι θεοί πέθαναν. Ας φτιάξουμε νέους θεούς.
Μια δόνηση της γης έσβησε τις λάμπες και όλοι βγήκαν στο δρόμο, εκτός από τον Σωκράτη και τον Αλκιβιάδη.
- Ο Φειδίας κατηγορούμενος για κλοπή! Να μας πλακώσει ο κόσμος! είπε ο Σωκράτης και βυθίστηκε, όπως συνήθιζε, σε ένα συναισθηματικό κενό που έμοιαζε με ύπνο.
Ο Αλκιβιάδης πήρε έναν από τους μεγαλύτερους κύλικες, διπλό, το ήπιε μονοκοπανιάς και αυτοσχεδίασε:
- Ας γίνουν συντρίμμια τα πάντα, από την Πίνδο μέχρι πάνω στον Καύκασο.
Τότε θα λευτερωθεί ο Προμηθέας για να ξαναφέρει τη φωτιά,
στους παγωμένους ανθρώπους.
Ο  Δίας θα πάει κάτω στον Άδη, η Παλλάδα θα πωλείται
σε καταχθόνιους νεανίες.
Ο Απόλλωνας θα σπάσει τη λύρα για να μπαλώσει παπούτσια,
Ο Άρης θα αφήσει το βαρβάτο άλογό του για να φυλάξει πρόβατα.
Πάνω στα συντρίμμια των γήινων απολαύσεων
στέκεται ο Αλκιβιάδης μοναχός,
με την αίσθηση της παντοδυναμίας του
και γελάει!
*
Ο λοιμός είχε εξαπλωθεί στην Αθήνα και σαν να μην έφτανε αυτό, ήρθε και ο σεισμός. Όταν ο Περικλής με τη συντροφιά της Ασπασίας έφτασε στο σπίτι, ο γιος που είχε με τη χωρισμένη γυναίκα είχε πεθάνει. Σύμφωνα με το έθιμο και για να δείξουν ότι δεν είχε δολοφονηθεί, τοποθέτησαν το πτώμα στην είσοδο του σπιτιού. Ένα μικρό ξύλινο φέρετρο, βαμμένο κόκκινο και μαύρο, βρισκόταν σ’ ένα φορείο, όπου φαινόταν ο νεκρός με το άσπρο σάβανο και το στεφάνι στο κεφάλι,  πλεγμένο με βότανα του θανάτου, το δυνατό, μυρωδάτο σελινόριζο. Στο στόμα είχε τον οβολό για το ναύλο του Χάροντα.
Ο Περικλής προσευχήθηκε σιωπηρά, χωρίς να φαίνεται βαρύ το πένθος του, γιατί είχε τραβήξει πολλά και είχε μάθει να υποφέρει:
- Δυο γιους μου πήραν οι θεοί. Φτάνει αυτή θυσία εξιλέωσης;

- Τι είχες κάνει εσύ, για να εξιλεωθείς; ρώτησε η Ασπασία.

Ο ένας υποφέρει για τον άλλον. Κάθε ένας ξεχωριστά για την πολιτεία. Ο Περικλής έχει υποφέρει για την Αθήνα.

- Συγγνώμη που τα δάκρυά μου στεγνώνουν πιο γρήγορα από τα δικά σου. Η σκέψη ότι ο δικός μας γιος ζει, με παρηγορεί.

- Κι εμένα, αλλά λιγότερο.

- Να φύγω, προτού έρθει η γυναίκα σου;

- Μην μ’ εγκαταλείπεις, γιατί είμαι άρρωστος.

- Αυτό, το λες εδώ και καιρό. Είναι κάτι σοβαρό;

- Η ψυχή μου είναι άρρωστη. Όταν η πολιτεία υποφέρει, εγώ είμαι άρρωστος… Έρχεται η μητέρα του νεκρού!
Μία μαυροντυμένη γυναίκα φαινόταν στην είσοδο. Φορούσε μαντίλι για να κρύψει το κουρεμένο μαλλί της, είχε ένα στεφάνι στο χέρι της, και συνοδευόταν από έναν δούλο με δαυλό.
Δεν παρατήρησε αμέσως την παρουσία της Ασπασίας. Χαιρέτησε τον πρώην σύζυγό της με ένα νεύμα και απόθεσε το στεφάνι στα πόδια του νεκρού:
- Έφερα μόνο ένα νεκρικό στεφάνι στο γιο μου. Αλλά αντί του οβολού, θα πάρει μαζί του ένα φιλί από τα χείλη της μάνας του.
Έσκυψε μπροστά και φίλησε τον νεκρό.
- Πρόσεχε το θάνατο! Είπε ο Περικλής και την έπιασε από το χέρι. Τον χτύπησε ο λοιμός.
- Η ζωή μου ήταν απλώς ένας αργός θάνατος, ένας γρήγορος μου είναι πιο αγαπητός.
- Τώρα πρόσεξε την παρουσία της Ασπασίας, και ορθώνοντας το κορμί της είπε με ηρεμία και αξιοπρέπεια:
- Πες τη φίλη σου να φύγει.

- Θα φύγει και το ίδιο θα κάνω κι εγώ.

- Έτσι είναι σωστό! Γιατί, Περικλή μου, ήταν ο τελευταίος δεσμός που μας ένωνε. Αντίο!

- Αντίο, γυναίκα μου! Και γυρίζοντας στην Ασπασία είπε:

- Δώσε μου το χέρι σου, σύζυγέ μου!

- Εδώ, είναι το χέρι μου!
Η θλιμμένη μητέρα κοντοστάθηκε:
- Έτυχε, αλήθεια, να βρεθούμε όλοι μια φορά, σαν φίλοι, εσύ, αυτή και αυτός που έφυγε πριν, για να ξεκαθαρίσει το τοπίο της καρδιάς, η οποία αποχωρίστηκε τους αυστηρούς νόμους της ζωής.
*
Ο Περικλής με τον Σωκράτη περπατούσαν στη λεωφόρο των πλατανιών, πιο κάτω από το ημικύκλιο και συνομιλούσαν.
- Ο Φειδίας αθωώθηκε για την κατηγορία της κλοπής, αλλά φυλακίστηκε ως βλάσφημος των θεών της πολιτείας.

- Φυλακισμένος; Ο Φειδίας!

- Ισχυρίζονται ότι στην ασπίδα της Αθηνάς είχε αναπαραστήσει εμένα και τον εαυτό του.

- Είναι ο λαός, ο οποίος μισεί κάθε τι το μεγάλο. Ο Αναξαγόρας στην εξορία γιατί παραήταν σοφός. Ο Αριστείδης στην εξορία γιατί παραήταν δίκαιος. Ο Θεμιστοκλής, ο Παυσανίας… Τι έχεις κάνει Περικλή, όταν έδωσες την εξουσία στον λαό;

- Ό,τι ήταν σωστό και δίκαιο! Πέφτω βέβαια με το ίδιο το ξίφος μου, αλλά με τιμή. Κάθε φορά που τριγυρίζω στην πόλη, πεθαίνει κι ένα κομμάτι μέσα μου, αργοπεθαίνω σιγά σιγά, όπως και η Αθήνα. Γνωρίζαμε ότι στολίζαμε τα αγάλματά μας για επικήδεια ταξίδια; Ότι τα υφαντά μας θα γινόταν σάβανο; Γνωρίζαμε ότι οι τραγωδίες μας ήταν πένθιμα τραγούδια;
- Η Αθήνα πεθαίνει σίγουρα, αλλά από τι;

- Από τη Σπάρτη;

- Τι είναι η Σπάρτη;

- Είναι ο Ηρακλής, το ρόπαλο, η λεοντή, η ωμή δύναμη. Εμείς, οι Αθηναίοι, είμαστε τα παιδιά του Θησέα εναντίον των Ηρακλειδών, Ίωνες  εναντίον Δωριέων! Η Αθήνα πεθαίνει από τη Σπάρτη, αλλά η Ελλάδα πεθαίνει από αυτοκτονία.

- Πιστεύω, ότι οι θεοί μας έχουν εγκαταλείψει.

- Και το δικό μου πιστεύω αυτό είναι, αλλά η θεότητα υπάρχει.

- Έρχεται ο Νικίας, το κακό μαντάτο!
Ο Νικίας πραγματικά ήρθε, κι όταν είδε την απορία στα πρόσωπα και τις ματιές των περιπατητών, απάντησε χωρίς να ρωτηθεί:
- Από την Αγορά!

- Τι νέα από την Αγορά;

-Η εκκλησία του δήμου ζητά βοήθεια από τον Μακεδόνα.

- Γιατί όχι από τον Πέρση; Καλά, το τέλος είναι κοντά, αν είναι έτσι. Να ζητούν βοήθεια από τον εχθρό; Στον βάρβαρο Μακεδόνα, που βρίσκεται από πάνω μας σαν το λιοντάρι του βουνού. Πήγαινε, Νικία, και πες ότι ο Περικλής πεθαίνει. Και ζήτησέ τους να επιλέξουν τον αξιοπρεπέστατο για διάδοχό του! Όχι τον αναξιοπρεπέστατο! Πήγαινε, Νικία, πήγαινε, όμως, γρήγορα!

- Πάω, είπε ο Νικίας, αλλά για γιατρό!
Κι έφυγε.

- Δεν με γιατρεύει κανένας γιατρός! απάντησε ο Περικλής με άτονη φωνή σαν να μιλούσε μέσα του, και στη συνέχεια κάθισε στην παλιά του θέση, στο ημικύκλιο.
Αφού ξεκουράστηκε για μια στιγμή, έκανε νόημα στο Σωκράτη να ζυγώσει γιατί δεν ήθελε να υψώσει τη φωνή του.
- Σωκράτη, φίλε μου, άρχισε. Αυτό εδώ είναι αποχαιρετισμός ανθρώπου που πεθαίνει. Ήσουν ο πιο σοφός, αλλά μην το πάρεις άσχημα, δεν ήσουν και πολύ σοφός, μην ψάχνεις τα απρόσιτα και μην μπερδεύεις τις αισθήσεις με αιχμηρές φαινομενολογίες. Μην κάνεις τα απλά πολύπλοκα. Θέλεις να βλέπεις τα πράγματα και με τα δυο τα μάτια, αλλά αυτός που σκοπεύει με τόξο κλείνει το ένα μάτι, διαφορετικά βλέπει το στόχο διπλό. Δεν είσαι σοφιστής, αλλά μερικές φορές δίνεις την εντύπωση σοφιστή, δεν είσαι αδιάντροπος, αλλά συναναστρέφεσαι με τέτοιους, μισείς την πόλη σου και τη χώρα σου, με το δίκιο σου, αλλά θα τους αγαπάς μέχρι θανάτου γιατί το θεωρείς καθήκον σου, περιφρονείς το λαό, αλλά και τον συμπονάς. Εγώ, δεν θαύμαζα το πλήθος, αλλά τους έδωσα δίκαιο και δικαιοσύνη, γι’ αυτό και πεθαίνω!
- Καληνύχτα! Σωκράτη. Τώρα, τα μάτια μου σκοτεινιάζουν. Να μου τα κλείσεις και να μου δώσεις ένα στεφάνι. Νυστάζω, αν και όταν ξυπνήσω θα βρίσκομαι στην άλλη όχθη και θα σου στείλω έναν χαιρετισμό, αν οι θεοί το επιτρέπουν. Καληνύχτα!

- Ο Περικλής πέθανε .Ακούστε,  Αθηναίοι, και κλάψτε όπως κι εγώ!
Ο λαός άρχισε να συρρέει, αλλά δεν έκλαιγε. Αναρωτιούνταν μόνο τι θα γινόταν τώρα και σχεδόν ευχαριστούνταν με την εξέλιξη.

*
Ο Κλέων, ο βυρσοδέψης, ανέβηκε στο βήμα του ομιλητή, στην Πνύκα. Ανάμεσα στους πιο προσεκτικούς ακροατές, διακρίνονταν ο Αλκιβιάδης, ο Άνυτος και ο Νικίας.
Ο Κλέων στο μεταξύ ομιλούσε κι έλεγε:
- Ο Περικλής είναι νεκρός. Ο Περικλής βρίσκεται στον τάφο του. Τώρα το γνωρίζουμε αυτό. Ας τον αφήσουμε να ξεκουραστεί στην ησυχία του, με όλα τα θετικά του και τα λάθη του, γιατί ο εχθρός βρίσκεται στη Σφακτηρία κι εμείς πρέπει να έχουμε έναν στρατηγό. Η σκιά του Περικλή δεν μπορεί να κάνει τίποτα γι’ αυτό. Εδώ πίσω, κάθονται δυο πλειοδότες ευγενείς κύριοι και οι δυο. Ο ένας ονομάζεται Νικίας, γιατί ποτέ του δεν έχει νικήσει, και ο άλλος ονομάζεται Αλκιβιάδης, τις νίκες του οποίου γνωρίζουμε: στον κύλικα και στα κορίτσια. Αντίθετα, δεν γνωρίζουμε τον χαρακτήρα του, αλλά θα τον γνωρίσετε Αθηναίοι, κάποια φορά, και θα σας δείξει μόνος του τα μπροστινά του δόντια. Εδώ έχουν προταθεί για στρατηγοί, αυτός, και αυτός, και αυτός, αρκετά παράξενο βέβαια, το ότι είναι όλοι θρασύτατοι, αλλά και όλοι τους ευγενείς, φυσικά! Η Αθήνα, η οποία αποποιήθηκε τους βασιλιάδες και τους ομοίους τους, έχει τώρα να κονταροχτυπηθεί με τη βασιλική Σπάρτη και πρέπει να δείξει, ότι είναι πιστή στις παραδόσεις της,  στο πεδίο των μαχών, κάτω από την ηγεσία του εκλεκτού του λαού που εσείς μπορείτε να εμπιστευτείτε. Δεν χρειαζόμαστε κάποιον Περικλή που να χτίζει ναούς προς τιμήν και ωφέλεια – η Αθήνα γέμισε από τέτοια μπιχλιμπίδια! Τώρα θα ‘πρεπε να ‘χουμε έναν άνδρα που να καταλαβαίνει από την τέχνη του πολέμου, να έχει την καρδιά του στο στήθος και το κεφάλι του στους ώμους. Ποιον επιθυμείτε, άνδρες Αθηναίοι;
Ο Αλκιβιάδης ανέβηκε τρέχοντας σαν νεαρό λιοντάρι και πήρε το λόγο χωρίς περιστροφές:
- Άνδρες Αθηναίοι, προτείνω τον βυρσοδέψη Κλέωνα, όχι γιατί είναι βυρσοδέψης, γιατί αυτό είναι άλλο θέμα. Πιθανόν, μπορεί ένα στράτευμα να φαίνεται σαν βοδινό δέρμα και ο Κλέων να μοιάζει με μαχαίρι, αλλά ο Κλέων έχει άλλα χαρακτηριστικά, τα οποία ακριβώς ταυτίζονται με  εκείνα του στρατηγού. Η τελευταία του εκστρατεία εναντίον του Περικλή και του Φειδία κατέληξε φυσικά σε θρίαμβο του Κλέωνα. Επέδειξε αδιαμφισβήτητη ανδρεία που δεν προδίδει ποτέ και νοημοσύνη που ξεπέρασε κάθε ανθρώπινο νου. Η στρατηγική του ίσως να μην ήταν λιονταρίσια, αλλά νίκησε και αυτό είναι το βασικό. Προτείνω για ηγέτη της εκστρατείας τον Κλέωνα.
Ο λόγος του, αν και ήταν απροκάλυπτα ειρωνικός, φάνηκε πολύ ωραίος και ο λαός τον πήρε στα σοβαρά. Ο Αλκιβιάδης, είχε επίσης μεγάλη υπόληψη λόγω της συγγένειάς του με τον Περικλή και ο λόγος του εισακουόταν. Γι’ αυτό και τώρα, όλο το συγκεντρωμένο πλήθος φώναζε υπέρ του Κλέωνα, ο οποίος και εκλέχτηκε.
Ο Κλέων, όμως, ποτέ του δεν είχε κάνει όνειρα για στρατηγός και ήταν αρκετά έξυπνος να μην επιδιώξει ανώτερα αξιώματα, εκτός απ’ αυτά που ο ίδιος υπολόγιζε ότι του ταίριαζαν. Γι’ αυτό και διαμαρτυρήθηκε για την εκλογή του, φωνάζοντας και επικαλούμενος όλους τους θεούς.
Ο Αλκιβιάδης, όμως, αντιλήφτηκε αμέσως το κλίμα που διαμορφωνόταν και επειδή διέβλεπε ότι η συγκεκριμένη εκλογή του Κλέωνα ήταν και το τέλος του, ανέβηκε σ΄ ένα ελεύθερο βήμα και άρχισε να βγάζει λόγο:
- Ο Κλέων αστειεύεται, ο Κλέων είναι ντροπαλός, ούτε κι αυτός ο ίδιος δεν γνωρίζει, πόσο καλός στρατηγός είναι, γιατί ποτέ του δεν έχει δοκιμαστεί. Αλλά, προσωπικά γνωρίζω ότι είναι καλός, ζητώ την εκλογή του και απαιτώ να εκπληρώσει τα καθήκοντα του ως πολίτης, και αν το αποφύγει αυτό, τώρα που η πατρίδα βρίσκεται σε κίνδυνο, τον εγκαλώ ενώπιον της Αγοράς.

Ο Κλέων είναι εκλεγμένος!  φώναζε το πλήθος, ενώ ο Κλέων συνέχιζε να διαμαρτύρεται.

Εγώ δεν ξέρω σε τι διαφέρει ένας οπλίτης από έναν πελταστή, εγώ δεν μπορώ να φέρω δόρυ ούτε και να ιππεύσω ένα άλογο…
Ο Αλκιβιάδης, όμως, φώναζε πιο πολύ και σκέπαζε τη φωνή του:
Όλα τα μπορεί: να διοικεί την πολιτεία και να εκτιμά την τέχνη, να διεκπεραιώνει διαδικασίες και να ξεγελάει τους σοφιστές, μπορεί να εντρυφήσει στις ύψιστες υποθέσεις με τον Σωκράτη, με μια λέξη, κατέχει όλες τις αρετές και όλα τα κρυφά πάθη.
Ο λαός γελούσε, τώρα, αλλά ο Κλέων ήταν αμετακίνητος:
Αθηναίοι, έκλεισε τη συνάθροιση ο Αλκιβιάδης, ο λαός μίλησε καθαρά και εξέλεξε τον Κλέωνα! Τώρα η Σπάρτη είναι χαμένη!
Η συνάθροιση διαλύθηκε και ο Κλέων παρέμεινε εκεί μαζί με τον φίλο του Άνυτο
Άνυτε, είμαι ο χαμένος, είπε.

- Μάλλον! απάντησε ο Άνυτος.
Ο Αλκιβιάδης αναχώρησε με τον Νικία στο πλευρό του:
Ο Κλέων θα πεθάνει σαν σκύλος, τώρα! Μετά έρχομαι εγώ στα πράγματα! είπε ο Αλκιβιάδης. 

*
Ο Σωκράτης έκανε βόλτες αυτοσυγκεντρωμένος στους διαλογισμούς του, στον κήπο του σπιτιού του που ήταν απλός, χωρίς κιονοστοιχία. Η γυναίκα του λανάριζε μαλλί και φαινόταν σαν να τραβούσε κάποιον από τα μαλλιά.
Ο σοφός σιωπούσε, αλλά η γυναίκα του μιλούσε, γιατί έτσι ήταν από τη φύση της.
Τι κάνεις; ρώτησε η γυναίκα.

- Λόγω της παλιάς μας γνωριμίας, απάντησε ο άνδρας, θα σου απαντήσω, αν και δεν είμαι υποχρεωμένος βέβαια: Σκέφτομαι!

- Πρόκειται για κάποια σημαντική ασχολία;

- Σίγουρα για κάποια ύψιστη ανδρική ασχολία.

- Πάντως, δεν φαίνεται με τι ασχολείσαι.

- Όταν ήσουν έγκυος με παιδί στην κοιλιά, δεν φαινόταν, όταν όμως το γέννησες φαινόταν και κυρίως ακουγόταν. Υπάρχουν δηλαδή ενασχολήσεις που στην αρχή δεν φαίνονται και που μετέπειτα γίνονται ορατές και γι’ αυτό το λόγο δεν πρέπει να περιφρονούνται, τουλάχιστον απ’ αυτούς που πιστεύουν μόνο σε αυτά που βλέπουν.

- Με τέτοια ασχολείστε εσείς, εκεί στην Ασπασία;

-Με τέτοια και περισσότερα.

- Και τα τσούζετε γερά;

- Βέβαια, όταν μιλάς ο λαιμός σου διψάει και ο διψασμένος πρέπει να πίνει.

- Τι είναι αυτό που έχει η Ασπασία και τραβάει τους άνδρες; 

- Είναι ορισμένα χαρακτηριστικά που συναποτελούν το λουλούδι της συνύπαρξης: ο σεβασμός, το γούστο, και το μέτρο.

- Είναι σε εμένα;

- Είναι στην Ασπασία!

- Είναι όμορφη;

- Όχι.

- Έτσι ισχυρίζεται ο Άνυτος.

- Δεν λέει την αλήθεια. Συναντάς τον Άνυτο, τον φίλο του Κλέωνα, τον εχθρό μου;

- Δεν είναι δικός μου εχθρός.

- Αλλά είναι δικός μου! Σου αρέσουν πάντα οι εχθροί μου και μισείς τους φίλους μου, αυτό είναι άσχημο σημάδι.

- Οι φίλοι σου δεν είναι καλοί άνθρωποι.

- Το αντίθετο, θα έλεγα. Ο Περικλής ήταν ο μέγιστος, ο Φειδίας ο κάλλιστος, ο Ευριπίδης ο πιο ευγενής, ο Πλάτων ο πιο έξυπνος, ο Αλκιβιάδης ο πιο ταλαντούχος, και ο Πρωταγόρας ο πιο οξυδερκής.

- Και ο Αριστοφάνης;

- Αυτός είναι εχθρός μου, αν και δεν ξέρω γιατί. Εικάζω ότι έχεις ακούσει για την κωμωδία που έγραψε για εμένα.

- Μου το είπε ο Άνυτος. Την παρακολούθησες;

- Πήγα και είδα τις Νεφέλες, χθες.

- Ευχάριστο αυτό, ήταν πνευματώδης;

- Τι γνώμη είχε ο Άνυτος;

- Μ’ έκανε να γελάσω, όταν μου περιέγραψε μερικές σκηνές…

- Τότε πρέπει να είναι ευχάριστη, γιατί αλλιώς δεν θα γέλαγες.

- Εσύ δεν γέλασες, Σωκράτη μου;

- Και βέβαια, φυσικά, διαφορετικά θα μ’ έπαιρναν για ανόητο. Ξέρεις, με περιγράφει σαν έναν παλιάνθρωπο και βλάκα, σαν ένα τίποτα, δεν ήταν κάτι για να το πάρεις στα σοβαρά, συνεπώς ήταν αστείο.

- Το πιστεύεις αυτό; Εγώ το παίρνω στα σοβαρά.

- Και γελάς με σοβαρά πράγματα; Με τα αστεία τι κάνεις τότε, κλαις; Αυτό είναι σαν να έχεις χάσει τις αισθήσεις.

- Εννοείς ότι είμαι τρελή;

- Μάλιστα, αν εννοείς ότι εγώ είμαι αχρείος.

- Γνωρίζεις ότι ο Κλέων είναι στο πεδίο μάχης.

- Το άκουσα με έκπληξη.

- Με έκπληξη; Πιστεύεις δηλαδή ότι είναι ανίκανος στη μάχη;

- Όχι, δεν έχω καμιά άποψη για τις στρατηγικές του ικανότητες, γιατί ποτέ μου δεν τον έχω δει στο πεδίο των μαχών, αλλά για εμένα όπως και γι’ αυτόν τον ίδιο αποτέλεσε έκπληξη η εκλογή του σε στρατηγό, κάτι που ήταν απρόσμενο.

- Περιμένεις, λοιπόν, την ήττα του.

- Όχι, περιμένω να δω την κατάληξη, αν κερδίσει ή αν θα χάσει.

- Θα σ’ ευχαριστούσε, αν έχανε;

- Δεν αγαπώ τον Κλέωνα, αλλά ως γεννημένος Αθηναίος θα θρηνούσα στη συντριβή του, δηλαδή δεν χαίρομαι για την καταστροφή του Κλέωνα.

- Μισείς τον Κλέωνα, αλλά δεν επιθυμείς την καταστροφή του;

- Για χάρη της Αθήνας, όχι.

- Διαφορετικά;

- Διαφορετικά, η πτώση του θα ήταν ευλογία για την πολιτεία, γιατί ήταν άδικος εναντίον του Περικλή, του Φειδία και όλων αυτών που έχουν κάνει κάτι μεγάλο.

- Έρχεται ένας ξένος.

- Είναι ο Αλκιβιάδης.

- Ο άθλιος. Σαν δεν ντρέπεσαι να συναναστρέφεσαι με αυτόν.

- Είναι ένας άνθρωπος, μεγάλα λάθη, μεγάλες αξίες, και είναι φίλος μου. Με τους εχθρούς μου δεν θέλω να συναναστρέφομαι.
Ο Αλκιβιάδης έκανε πραγματική φασαρία στην πόρτα και όρμησε μέσα.
Παπάγια! Το ανδρόγυνο φιλοσοφεί μαζί. Μιλάει για τη χθεσινή κωμωδία. Αυτός εκεί ο Αριστοφάνης είναι γάιδαρος. Για να σκοτώσεις ένα εχθρό πρέπει να τον πετύχεις, ο Αριστοφάνης, όμως, χτυπάει στα σύννεφα. Να τον πετύχεις, ναι! Γνωρίζετε ότι ο Κλέων ηττήθηκε;

- Ω, τι συμφορά! αναφώνησε ο Σωκράτης.

- Είναι συμφορά που αυτό το χαμένο κορμί ξεσκεπάζεται;

- Πιστεύω ότι ο Αλκιβιάδης είναι κακώς πληροφορημένος, είπε παρορμητικά η Ξανθίππη.

- Όχι, μα το Δία, αλλά μακάρι να ‘μουνα!

- Ησυχία! Έρχεται ο Άνυτος! προειδοποίησε ο Σωκράτης.

- Ο βυρσοδέψης, νούμερο δύο. Είναι παράξενο, να βρίσκεται η μοίρα της Αθήνας στα χέρια βυρσοδεψών.

- Η μοίρα της Αθήνας, ποιος την ξέρει αυτή;

- Εγώ, ο Αλκιβιάδης είμαι το πεπρωμένο της Αθήνας!

- Ύβρις, Πρόσεχε, μην τα βάζεις με τους θεούς!

- Ύστερα από τον Κλέωνα έρχομαι εγώ. Ο Κλέων δεν υπάρχει πια, άρα είμαι εγώ!

- Στο μεταξύ έρχεται ο Άνυτος, εδώ!
Ο Άνυτος ήρθε:
- Ψάχνω τον Αλκιβιάδη!

- Εδώ είμαι!

- Είναι ανάγκη να σε προετοιμάσω…

- Μπα καθόλου, το γνωρίζω…

- Να σε προετοιμάσω για την τιμή…

- Περίμενα μάλλον αρκετό καιρό;

- Θα μπεις επικεφαλής …

- Για εκεί ήμουν γεννημένος …

- Να αναλάβεις την ηγεσία …

- Η θέση μου …

- Και να οδηγήσεις την νικητήρια πομπή …

- Ποια πομπή;

- Έτσι έ; δεν γνώριζες … τη θριαμβευτική πομπή του Κλέωνα από το λιμάνι …
Ο Αλκιβιάδης πήγαινε πάνω κάτω με το χέρι του στο πρόσωπο σαν να ήθελε ν’ αλλάξει μάσκα, και το έκανε με μιας!
- Ναι, βέβαια, βέβαια, αυτό ακριβώς, μάλιστα. Ήρθα εδώ για να αναγγείλω τη νίκη του!

- Λέει ψέματα! είπε παρορμητικά η Ξανθίππη.

- Αστειευόμουν με τους συζύγους, εδώ! Θρίαμβος του νικηφόρου Κλέωνα, λοιπόν. Σκέψου, τι τύχη!

- Σωκράτη δεν σε βλέπω να χαίρεσαι; είπε πιεστικά ο Άνυτος.

- Χαίρομαι που ο εχθρός κατατροπώθηκε.

- Αλλά, όχι για το ότι ο Κλέων νίκησε.

- Είναι σχεδόν το ίδιο πράγμα.
Η Ξανθίππη άρπαξε την ευκαιρία και είπε κοφτερά:
- Δεν χαίρεται, και δεν πίστευε στον Κλέωνα.

- Σας γνωρίζω, είπε τελικά ο Άνυτος,  σας γνωρίζω καλά εσάς τους φιλοσόφους και τους λογοκόπους. Προσέξτε καλά, όμως! Και τώρα Αλκιβιάδη, έλα να υποδεχτείς τον περιφρονημένο Κλέωνα που έσωσε την πατρίδα!
Ο Αλκιβιάδης χαιρέτισε με χειραψία τον Σωκράτη και του είπε ψιθυριστά.:
- Σκέψου μια τέτοια αβυσσαλέα τύχη! Δηλαδή: ακόμα όχι, αλλά την επόμενη φορά!